You are currently browsing the category archive for the 'Αξιοθέατα' category.
Οι Καμάρες είναι το πιο γνωστό τμήμα του παλαιού υδραγωγείου της Λάρνακας, το οποίο είχε κατασκευαστεί, γύρω στα 1748, με δωρεά του Αμπου Μπεκίρ Πασά ―πράξη κοινής ωφέλειας εντελώς ασυνήθιστη από τούρκο αξιωματούχο κατά την οθωμανική περίοδο. Σήμερα ολόκληρη συνοικία της γύρω περιοχής παίρνει το όνομά της από το χαρακτηριστικό αυτό κτίσμα.
Οι Καμάρες σε επιχρωματισμένο σχέδιο αγγλικού περιοδικού του 1878. Άποψη από τον απέναντι χαμηλό λόφο με θέα έως τη θάλασσα όπου ναυλοχούσε ο αγγλικός στόλος κατάληψης της Κύπρου. Ένα φορτωμένο καραβάνι από καμήλες προχωρεί προς την πόλη, προερχόμενο ίσως από τη Λεμεσό. [Παραχώρηση φωτογραφίας: Αλέξανδρος-Μιχαήλ Χατζηλύρα].
Οι Καμάρες με το φακό του φωτογράφου Glaszner μισό αιώνα αργότερα.
Μία ακόμη μαρτυρία από τα εγκαίνια της “Μεγάλης Αποβάθρας” της Λάρνακας, που έγιναν το 1882. Πρόκειται για σχέδιο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Έσπερος, της Λιψίας, την ίδια εποχή. [Περισσότερα για το ίδιο θέμα, βλ. ανάρτηση αρ. 106].
Η πρόσφατη δημοσίευση ειδήσεων για σοβαρή ρύπανση της Αλυκής Λάρνακας από το εργοτάξιο κατασκευής του νέου αεροδρομίου ξαναφέρνει στην επικαιρότητα την έλλειψη ολοκληρωμένων μέτρων προστασίας της. Τα σπασμωδικά και εκ των υστέρων μέτρα “θεραπείας” σίγουρα δεν τη σώζουν και είναι προφανές ότι η Κυβέρνηση ελάχιστα ενδιαφέρεται για αυτό τον σπουδαίο βιότοπο και ένα από τα ωραιότερα “τουρισιτκά” τοπεία της Κύπρου. Μάλιστα τώρα πια που δεν συλλέγεται και το αλάτι , έχει αφαιρεθεί και το …οικονομικό κίνητρο για τη διατήρηση κάποιου έστω υποτυπώδους ενδιαφέροντος.
Σ’ αυτό το ιστολόγιο [ανάρτηση αρ. 63] είχε παρουσιαστεί φωτογραφικό υλικό για την Αλυκή Λάρνακας με πικρή την αίσθηση επερχόμενου τέλους της. Εδώ, εκτός από μια ακόμη παλιά χαλκογραφία προστίθεται και ένας αποκαλυπτικός χάρτης του 1900.
Ο δρόμος προς την Αλυκή Λάρνακας (Χαλκογραφία του 1863) ―σήμερα μια περιοχή επιβαρυμένη με κάθε λογής καταστρεπτική παρουσία (π.χ. Αεροδρόμιο, αλλά και Δικαστικό Μέγαρο, Στρατόπεδο, κ.λπ., κάποια από τα οποία με ελάχιστη ευαισθησία και χρήση κοινής λογικής θα μπορούσαν να είχαν φυτευτεί αλλού)
Η Αλυκή Λάρνακας “εν πλήρει δόξη” (Χάρτης του 1900). Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να συγκριθεί με σύγχρονο χάρτη για να δούμε τι έχει απομείνει!
Στη δυτική πλευρά της εκκλησίας Αγίου Λαζάρου και δίπλα στο κτήριο της Αλληλοδιδακτικής Σχολής (1857) βρίσκεται μικρός περίκλειστος χώρος κοιμητηρίου με δεκαοκτώ διασωζόμενους τάφους Διαμαρτυρομένων ―κυρίως Αγγλικανών― (από τους οποίους οι δεκαέξι ενεπίγραφοι). Πρόκειται για τάφους ξένων κατοίκων της Λάρνακας ή περαστικών πολιτών ξένων χωρών οι οποίοι πέθαναν στην πόλη κατά την περίοδο 1685-1848 και βρήκαν εδώ χώρο ανάπαυσης.
Η πρώτη φωτογραφία και το σχέδιο που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι του 1878, αμέσως μετά την έναρξη της Αγγλικής κατοχής. Στο σχέδιο ο καλλιτέχνης παίρνει την πρωτοβουλία να δώσει “ατμόσφαιρα ανατολής” στην εικόνα του προσθέτοντας και ένα μιναρέ (προφανώς του μακρινού Μεγάλου Τζαμιού, που μάλλον δεν πρέπει να φαινόταν από το σημείο όπου έγινε το σχεδίασμα). Η τελευταία φωτογραφία είναι της δεκαετίας του 1930 και παρουσιάζει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια τον χώρο του κοιμητηρίου.
Το “Κυπριακό Περίπτερο” (Cyprus Arts Pavilion), στην (τότε) Πλατεία Δικαστηρίων (σήμερα Πλατεία Βασιλέως Παύλου), άρχισε να κτίζεται τον Οκτώβριο του 1928. Το μικρό μέγεθός του “24×24 πόδες” προκάλεσε απορίες για τη χρησιμότητά του και σε εφημερίδα της εποχής δημοσιευόταν λακωνικά το ερώτημα: “Για κούκλες;”
Για το κόστος ανοικοδόμησής του η αποικιακή κυβέρνηση του τόπου κατέβαλε 600 λίρες και ο Δήμος Λάρνακας 75.
Κατά καιρούς χρησιμοποιήθηκε για περιορισμένης έκτασης δραστηριότητες, όπως η έκθεση Αυστριακών προϊόντων, το 1934.
Αργότερα στέγασε το γραφείο είσπραξης φόρων και σήμερα λειτουργεί ως τοπικό γραφείο του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού.
[Αριστερά στη φωτογραφία το κτήριο της Οθωμανικής Τράπεζας και στο βάθος δεξιά τα γραφεία Μαντοβάνη].
[Ένας από τους πολλούς ξένους “τυχοδιώκτες” που έφθασαν στην Κύπρο αμέσως μετά την αγγλική κατοχή, το 1878, ήταν και ο άγγλος Bertie Clere, ο οποίος εργάστηκε στη Λάρνακα ως δημοσιογράφος στο αγγλικό τμήμα της πρώτης κυπριακής εφημερίδας Κύπρος/Cyprus· απασχολήθηκε επίσης σε διάφορες άλλες ευκαιριακές εργασίες. Ο ίδιος, με το ψευδώνυμο Edward Vizetelly, εξέδωσε το 1901 αυτοβιογράφημα, στο οποίο περιλαμβάνονται και οι κυπριακές εμπειρίες του, από όπου είναι και το απόσπασμα που ακολουθεί. (Υπενθυμίζεται ότι ονοματοθεσία δρόμων της Σκάλας έγινε λίγο μετά την άφιξη των Άγγλων. “Strand” δεν ήταν μόνο ο γνωστός δρόμος του κεντρικού Λονδίνου αλλά και παλιά αγγλική λέξη που σήμαινε “ακτή”)].
“Το Στράντ ήταν το μεγάλο κέντρο δραστηριότητας : ένας μακρόσυρτος παραλιακός χώρος που είχε τη θάλασσα από τη μία πλευρά, με ετοιμόρροπες ξύλινες αποβάθρες μισοφαγωμένες από τη θαλασσινή αλμύρα· από την άλλη πλευρά, είχε χοντροφτιαγμένα μονώροφες οικίες από πέτρα, με ογκώδεις καμάρες εισόδου και ισόγεια παράθυρα με σιδερένια κιγκλιδώματα. Εδώ βρίσκονταν το Ταχυδρομείο, οι Λιμενικές αρχές, η Ανατολική Τηλεγραφική Εταιρεία, η οικία του Επαρχιακού Διοικητή, το Δημαρχείο, το Κονάκι ―με τις Φυλακές του και το Δικαστήριο, το Τελωνείο, και οι τόποι εργασίας των σημαντικότερων αγγλικών εμπορικών οίκων που έσπευσαν να εγκατασταθούν στην Κύπρο για να κάμουν την τύχη τους : Henry S. King and Co, F.O. Harvey and Co, Truefitt από τη Bond Street, Williams από την Κωνσταντινούπολη, Janion από το Λίβερπουλ, και o Zealous Zachariah Williamson, ένας έξυπνος και ενημερωμένος κοσμοπολίτης εβραίος.
Εδώ βρίσκονταν επίσης τα κύρια ελληνικά και τουρκικά καφενεία, το γαλλικό καφέ, τα αγγλικά μπαρ, και το Κλάμπ το οποίο λειτούργησαν δύο χρεωκοπημένοι άγγλοι. Ο ένας από αυτούς εξαφανίστηκε από ενωρίς, απογοητευμένος. Ο άλλος αγωνίστηκε για αρκετό καιρό, και στο τέλος στήριζε την επιβίωσή του στην τύχη του στο χαρτοπαίγνιο και στο μπιλιάρδο”.
Το μεσημέρι της Τετάρτης, 8 Νοεμβρίου 1882, έγιναν τα εγκαίνια της μεγάλης Αποβάθρας Λάρνακας, την οποία η αγγλική διοίκηση είχε κατασκευάσει. Παρ’ ότι η απόφαση για ταυτόχρονη κατασκευή μεγάλης αποβάθρας στα λιμάνια Λάρνακας και Λεμεσού είχε αποφασιστεί από τον πρώτο καιρό της νέας διοίκησης του νησιού, η κατασκευή στη Λάρνακα άργησε, και ολοκληρώθηκε μετά από εκείνη της Λεμεσού. Η αποβάθρα είχε μήκος 450 πόδια.
Παρά τους φόβους κακοκαιρίας, η μέρα ήταν ηλιόλουστη και πολύς κόσμος είχε μαζευτεί για να παρακολουθήσει την τελετή. Η Αποβάθρα ήταν διακοσμημένη με λουλούδια, δύο αψίδες έγραφαν “God save the Queen” και “Long life to Sir R. Biddulph”, τιμητικό απόσπασμα της στρατιωτικής αστυνομίας ήταν παραταγμένο και η φιλαρμονική του συντάγματος Royal West Kent έπαιζε εμβατήρια.
Ο Μέγας Αρμοστής Sir Robert Biddulph και η σύζυγός του, με τη συνοδεία τους απότελούμενη από τον διοικητή Λάρνακας Claude Delaval Cobham και άλλους άγγλους αξιωματούχους επιβιβάστηκαν από τη μικρή ξύλινη αποβάθρα και με λέμβο έφθασαν στη μεγάλη, όπου ο Αρμοστής δέχτηκε τον χαιρετισμό και εγκαινίασε το έργο.
Κατόπιν χαιρέτισε (στα αγγλικά) εκ μέρους των πολιτών ο Δημήτριος Πιερίδης, ο Καδής, ο δήμαρχος Λεμεσού Χριστόδουλος Ι. Καρύδης και ο Πρόεδρος του Εμπορικού Δικαστηρίου. Ακολούθησε γεύμα στο κτήριο του Τελωνείου, το οποίο πρόσφερε ο Αρμοστής σε περισσότερο από εκατόν φιλοξενουμένους, όπου μίλησε ο διοικητής Cobham.
Ο χαιρετισμός του Δ. Πιερίδη :
Το Κάστρο της πόλης, στο νοτιοδυτικό άκρο του παραλιακού μετώπου της Σκάλας και πολύ κοντά στην περιοχή του Αγίου Λαζάρου και του Μεγάλου Τζαμιού (Μπουγιούκ Τζαμί ή Τζαμί Κεμπίρ) είναι οθωμανικό κτίσμα του 1625, πάνω σε παλαιότερο αμυντικό έργο του 14ου αιώνα. Κατά τις πρώτες δεκαετίες της αγγλικής κατοχής, έχοντας χάσει την αρχική σημασία του για άμυνα του τόπου, χρησιμοποιήθηκε ως Αστυνομικός Σταθμός, φυλακή και τόπος θανατικών εκτελέσεων. Το 1948, με πρωτοβουλίες του γιατρού και ιστοριοδίφη Νεοκλή Γ. Κυριαζή λειτούργησε ως Επαρχιακό Αρχαιολογικό Μουσείο. Μεγάλο μέρος των εκθεμάτων του χάθηκαν κατά τις διακοινοτικές ταραχές του 1963, όταν το Κάστρο και η γειτονική τουρκοκυπριακή συνοικία αποκόπηκαν από την υπόλοιπη πόλη.
Το Κάστρο Λάρνακας και η γύρω περιοχή (σχέδιο 1827)
Η εσωτερική αυλή (1878)
Κάστρο και περιοχή (αρχές 20ού αιώνα)
Γενική άποψη (δεκαετία 1930)
Η Αλυκή της Λάρνακας, σημαντικός βιότοπος και ένα από τα πιο όμορφα φυσικά τοπεία της Κύπρου, είχε μέσα στους αιώνες και μέχρι το πρώτο μισό του 20ού, εκτός από την ομορφιά της και μεγάλη οικονομική σημασία.
Η Αλυκή το 1818
Η Αλυκή το 1878
Στις αλυκές της Λάρνακας αναφέρεται, από τον 3ο αίωνα π.Χ., ο Αντίγονος ο Καρύστιος. Εκτενέστερη είναι η αναφορά του Αρχιμανδρίτη Κυπριανού στην Ιστορία χρονολογική (1788) :
“Eτέρα [λίμνη άλατος] είναι εκείνη του Kιτίου μεγίστη, και άλατος εκλεκτωτέρου και του της Iταλίας. Εξ αυτής και ο πλησίον τόπος ωνομάσθη Aλικαίς. Aυτή δε έχει κοινωνίαν με την θάλασσαν, απέχει απ’ αυτής αρκετόν διάστημα. H περίμετρος αυτής περιέχει ώς τρεις λεύγας κατά τους ιστορικούς.
Πήγνυται κατά τον Iούλιον και Aύγουστον, λευκότατον το άλας της, και κατά το άρτημα έχει τοιαύτην λεπτήν αλμυράδα, ώστε μία δόσις εκ τούτου αναπληροί δια το διπλούν εις άλλα αλάτια. τούτο εδοκιμάσθη πολλάκις, εξ εγκάτων έχει τους αλμυρούς Kρουνούς αναβρύζοντας. Eίναι δε μεγαλητέρα της άνωθεν. αύτη προ ολίγων χρόνων εδίδετο εις πάκτος, ως ούσα πρόσοδος των Γιαννιτζάρων του τόπου, κατ’ έτος ως πέντε χιλιάδας γρόσια, και η του Aκτωτηρίου χίλια”.
Το μάζεμα του αλατιού συνεχιζόταν με τον ίδιο παραδοσιακό τρόπο έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1970 και όλα έδειχναν ότι ο χρόνος είχε σταματήσει και η Αλυκή κρατούσε σταθερή την εικόνα και τις λειτουργίες της.
Συλλογή αλατιού (δεκαετία του 1930)
Συλλογή αλατιού (δεκαετία του 1950)
Όμως η καταστρεπτική επέμβαση του ανθρώπου ήλθε να ανατρέψει τις έως τότε πραγματικότητες : αεροδρόμιο φύτρωσε ξαφνικά ως απρόσκλητος αλλά απαιτητικός γείτονας, το οδικό δίκτυο της περιοχής αναβαθμίστηκε, και η αναπτυσσόμενη πόλη πολιόρκησε ασφυκτικά τη μεγάλη αλυκή ―ακόμη και με την αδικαιολόγητη εγκατάσταση συγκροτημάτων και κτηρίων που θα μπορούσαν να είχαν σχεδιαστεί αλλού (π.χ. στρατόπεδο, δικαστικό μέγαρο). Όλα αυτά επιβάρυναν την περιοχή σε τέτοιο βαθμό που τα αλάτι της δεν κρίθηκε ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση. Τα τελευταία χρόνια ακόμη και το μάζεμά του σταμάτησε ως ασύμφορο.
Τη χαριστική βολή στην επιβίωση του χώρου, τουλάχιστον με τη μορφή που ήταν γνωστή για τόσους αιώνες, δίνει η αδηφάγος επέκταση του αεροδρομίου, για χάρη της οποίας σταδιακά εξαφανίζονται οι μικρότερες αλυκές του συμπλέγματος. Άραγε οι ίδιες ανάγκες θα “αναβαθμίσουν” κάποια μέρα και τη μεγάλη λίμνη της Αλυκής σε μεγαλοπρεπές και πολύ προσοδοφόρο χώρο στάθμευσης; (Ήδη, δειλά δειλά, η περιφέρειά της χρησιμοποιείται ως χώρος παράνομης στάθμευσης από πολλούς που θέλουν να αποφύγουν την καταβολή δικαιωμάτων στον επίσημο χώρο στάθμευσης του αεροδρομίου).
