[178]. Διαμαρτυρία για το φωτισμό της πόλης (1887)

“Παρετηρήθη υπό πολλών ότι ο υπάλληλος της Δημαρχίας βιάζεται πολύ εις την αφήν των εν ταις πόλεσιν ημών φανών αρχίζων αυτήν από της 5ης μεταμεσημβρινής ώρας, διο ούτοι σβέννονται από της 11ης. Αγνοούντες την αιτίαν δι’ ην το μέτρον τούτο λαμβάνεται υπό της Δημαρχίας παρακαλούμεν αυτήν όπως αλλάξη την ώραν, δηλονότι να διατάξη να ανάπτωνται οι φανοί βραδύτερον, ίνα και βραδύτερον διατηρώνται οπότε οι διαβάται έχουν ανάγκην φωτός.

Εάν κάμνη τούτο διότι οι υπάλληλοι είναι ολίγοι ας παραλάβη και άλλους, εάν δε πάλιν ίνα γίνη οικονομία πετρελαίου, όπερ τώρα υπερετιμήθη, μάτην γίνεται τούτο διότι η κατανάλωσις είναι αυτή, της αναλόγου ούσης ευθείας όσω ενωρίτερον ανάπτονται, τόσον ενωρίτερον σβέννονται”.

Από την εφημερίδα της Λάρνακας Ένωσις, 13/25 Νοεμβρίου 1887.

[Στο σχέδιο  ―της ίδιας εποχής― παρουσιάζεται η διαδικασία ανάμματος των φαναριών]

[171]. Συμπαράσταση στην Κυπριακή Εθνική Πρεσβεία (1946)

Στις αρχές Νοεμβρίου 1946, ενόψει αναχώρησης στο Λονδίνο της Κυπριακής Εθνικής Πρεσβείας ―υπό τον τοποτηρητή του κυπριακού αρχιεπισκοπικού θρόνου, Μητροπ. Λεόντιο, και τους Ιωάννη Κληρίδη, Ζήνωνα Ρωσσίδη και Δημητρό Δημητρίου, μέλη― για προβολή των κυπριακών εθνικών διεκδικήσεων, ο δήμαρχος Λάρνακας Λύσος Ν. Σανταμάς αποστέλλει τηλεγράφημα συμπαράστασης και ευχών για ευόδωση των σκοπών της αποστολής.

Το κείμενο: “Δήμαρχος και λοιποί Έλληνες Δημοτικοί Σύμβουλοι Λάρνακαος εύχονται πλήρη επιτυχίαν εις τον σκοπόν του σημερινού ταξιδίου σας. Προχωρήστε με θάρρος εις την διεκδίκησιν της δικαίας απαιτήσεώς μας, όχι μόνον εις το Αγγλικόν υπουργείον Αποικιών αλλά και εις τον Βρεττανικόν λαόν και εις πάντα φιλελεύθερον άνθωπον, έχοντες την πεποίθησιν ότι δεν ζητείτε παρά δικαιοσύνην δια την οποίαν όλοι αυτοί επολέμησαν, Σύμπασ ο Ελληνικός Κυπριακός λαός ηνωμένος εις την ιεράν των αυτήν υπόθεσην ισταται παρά το πλευρόν σας και αι ευχαί των σας συνοδεύουν. Σανταμάς”.

[158]. Θαλάσσια δημοτικά …λουτρά Λάρνακας

Κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της δημαρχίας Δημητρού Ν. Δημητρίου (1922-1932) στήθηκε μέσα στη θάλασσα, σε σημείο απέναντι από το παλαιό Δημαρχείο και την προτομή του Κίμωνα, ένα ξύλινο κατασκεύασμα που χρησιμοποιήθηκε ως δημοτικά λουτρά. Οι προσερχόμενοι, εκτός από τις πετσέτες, έφερναν μαζί τους το σχετικό σαπούνι και λούονταν με διασωληνωμένο νερό, ενώ τα απόνερα έπεφταν στη θάλασσα!

Άλλοι πολίτες μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τις εγκαταστάσεις για απλό ξέπλυμα ύστερα από θαλασσινό κολύμπι. (Εννοείται ότι και εδώ η σεμνοτυφία της εποχής είχε στήσει …υπόγειο διαχωριστικό για να εμποδίζει την επικοινωνία ανδρών και γυναικών λουομένων στη θάλασσα).

Οι εγκαταστάσεις των δημοτικών λουτρών αφαιρέθηκαν κατά τη δεύτερη δημαρχία Λύσου Σανταμά (1949-1953) όταν αναδιαμορφώθηκε το (τότε) παραλιακό μέτωπο. [Ευχαριστώ τον Κρίτωνα Γεωργιάδη για τη βοήθειά του στη συγκέντρωση των σχετικών πληροφοριών].

Τα θαλάσσια Δημοτικά λουτρά Λάρνακας κατά τη δεκαετία του 1930.

Σκαλιώτισσες κολυμβήτριες με φόντο τα θαλάσσια Δημοτικά λουτρά [Παραχώρηση φωτογραφίας από τον Λούη Περεντό]

[77]. Σατιρικά κείμενα δημαρχιακών αναμετρήσεων

Στα παλαιότερα χρόνια οι πολιτικές διαφορές εκφράζονταν ακόμη εντονότερα σε περιόδους εκλογικών αναμετρήσεων (ενοριακών επιτροπών, δημοτικών εκλογών, εκκλησιαστικών, κ.ά.) Με συγκεντρώσεις σε σωματεία, δημοσιεύματα τοπικών εφημερίδων και διάφορα φυλλάδια, οι αντεγκλήσεις εύρισκαν διέξοδο και μερικές φορές είχαν ιδιαίτερη οξύτητα.

     Σε άλλο επίπεδο οι διαφορές εκδηλώνονταν μέσα από σατιρικά κείμενα, που δημοσιεύονταν σε φιλικές εφημερίδες, ή με στιχουργήματα που κυκλοφορούσαν σε φυλλάδια και τα τραγουδούσαν επάνω σε γνωστές μελωδίες της εποχής.

     Δείγματα τέτοιων σατιρικών δημοσιευμάτων παρουσιάζονται πιο κάτω.

Ι

[Επιστολή δημοσιευμένη τον Ιούλιο 1911 στη σκαλιώτικη Εφημερίδα του Λαού που εξέδιδε ο δικηγόρος Ευάγγελος Π. Χατζηιωάννου (Δήμαρχος Λάρνακας 1914-1917) με σαφή πολεμική διάθεση κατά του αιωνίου αντιπάλου του, γιατρού Φίλιου Ζαννέτου (Δημάρχου Λάρνακας 1917-1922). Ο Ζαννέτος δημοσιογραφούσε στην τοπική εφημερίδα Νέον Έθνος με ψευδώνυμο “Σταρ”. Ο καταγόμενος από το χωριό Ορά της επαρχίας Λάρνακας Μάμας Γρηγορίου, γνωστός βαφέας της πόλης (σε μια εποχή που το βάψιμο ρούχων, π.χ. βράκες, ήταν ακόμη προσοδοφόρο) ήταν διασκεδαστικός τύπος της πόλης και παθιασμένος οπαδός του Χατζηιωάννου. Το “λόγιο” κείμενο της επιστολής είναι προφανές ότι γράφτηκε από τον Χατζηιωάννου. Εκτός από αναφορές σε διάφορα διεθνή πολιτικά γεγονότα της εποχής, το τοπικού ενδιαφέροντος θέμα για το οποίο επικρίνεται ο Φ. Ζαννέτος είναι η πρότασή του ―που υιοθετήθηκε― να μετατραπεί το Ημιγυμνάσιο Λάρνακας σε εμπορική σχολή (Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο Λάρνακας)]    

AΠO TEΣ AΛHΘEIEΣ THΣ ZΩHΣ.

Mάμας ο Bαφεύς

εις τον Σταρ του “N. Έθνους”

χαίρειν.

Eίμαι βαφεύς και αγαθός μάλιστα αρκούμενος μόνον εις το να κάμνω το άσπρο μαύρο· σεις αν και ιατρός κατωρθώσατε να κάμνετε και το μαύρο άσπρο. Aυτό τουλάχιστον εκατάλαβα από το δημοσίευμά σας, εις το οποίον γράφετε, ότι εγώ απωλοφυρόμην, ότι δεν θα διδάσκονται του λοιπού τα λατινικά. Tην πληροφορίαν σας βέβαια την επήρατε από κάποιον, (αυτός κατά το πρώτον του συνθετικόν είναι μαύρος, αλλ’ ομνύω, ότι δεν ευθύνονται δι’ αυτό οι μπογιές μου) μέλος της επιτροπής, με την οποίαν φιλικώτατα όπως πάντοτε συνωμιλήσαμεν και δια το εκπαιδευτικόν ζήτημα, όπως και δια το ζήτημα του Mαρόκου, την συνθήκην της Kαζαμπλανκας, την έκθεσιν του ναυάρχου Tώφνελ δια το δυστύχημα του Aβέρωφ, και δια τόσα άλλα ζητήματα απασχολούντα σοφούς, και ασόφους, γραμματισμένους, αγγραμμάτους, λατινομαθείς και μη. Mου είχεν είπη δια κάποιον Λατίνον ιερέα, ο οποίος εις τα Iεροσόλυμα ακολουθών πιστώς το “αγαπάτε αλλήλους” ηράσθη περιπαθώς ελληνίδος και θύσας εις τον βωμόν του Έρωτος γένειά τε και ράσα, ενυμφεύθη την ωραίαν του. Mου είπε, ότι το πρόσωπον αυτό, λόγω της μεγάλης μορφώσεώς του, της Eλληνομαθείας και προπάντων του φιλελληνισμού του θα ήτο κατάλληλον δια την νέαν εμπορικήν σχολήν: Eίπα και εγώ τότε, ότι θα ήτο κατάλληλος ευκαιρία να διδάσκη και τα λατινικά· αυτό ήτο όλον· συνομιλία απλή, φιλική, περιωρισμένη μεταξύ των δύο μας, άνευ δημοσίας τινός μορφής και χωρίς βέβαια θρήνους και ολοφυρμούς δια την λατινικήν διότι την γλώσσαν αυτήν την αγνοώ. Eις τας συνταγάς μου που δίδω προς διάλυσιν του λουλακιού μου δεν την μεταχειρίζομαι, όπως κάμνετε σεις οι ιατροί, περιορίζομαι εις το επάγγελμά μου διότι ακολουθώ ένα λατινικόν ρητόν που ξεύρω, το “se suoque cognoscere”. Όσον δε δια τον περιφρονητικόν τρόπον με τον οποίον εγράψετε δι’ εμέ, σας ενθυμίζω τον μύθον του λέοντος και του ποντικού και διατελώ με την γλυκείαν ελπίδα, ότι μίαν ημέραν θα σας δείξω την δύναμιν της μπογιάς μου.

                                                            Mάμας Γρηγορίου Bαφεύς.

                                                                                    Eξ Oράς

                                                Kαι λατινιστί: Mamas Grigorii tinctor Oratiensis

Y.Γ. Eλησμόνησα· με ωνομάσατε και αγράμματον· οφείλω να σας πληροφορήσω, ότι είχα τελειώσει και εγώ κάποτε μίαν αστικήν σχολήν, εις την οποίαν τώρα σεις θέλετε να περιορίσετε την όλην ελληνικήν εκπαίδευσιν μιας τρανής πόλεως, όπως η Σκάλα. Nα υποθέσω, άραγε, ότι θέλετε να ευρύνετε τον κύκλον των αγραμμάτων, δια να λάμπετε σεις όλοι οι επιστήμονες και γραμματισμένοι, ως φωτεινά αστέρια εν μέσω ημών των αγαθών, των αγραμμάτων που δεν ξεύρομεν ούτε καν την linguam latinam;

                                                                        O ίδιος και λατινιστί Idem. 

ΙΙ

[Δύο εκλογικά τραγούδια που κυκλοφόρησαν τον Μάρτιο 1943, υπέρ της υποψηφιότητας Δημητρού Ν. Δημητρίου, γνωστού και ως “Μάτσα” λόγω του εμβλήματος του κόμματός του (“μάτσα” = σφυρί)].