You are currently browsing the category archive for the 'Εκπαίδευση' category.
Συνηθίζεται, μερικές φορές, η δημοσίευση ενός κειμένου να συνοδεύεται και από τη φωτογραφία του συντάκτη του ―όχι μονάχα ως στοιχείο αναγνώρισης του “δράστη”, αλλά και ικανοποίησης της ματαιοδοξίας του. Κάποιες άλλες φορές, όμως, η πρακτική αυτή δυνατόν να δημιουργεί εύλογες απορίες.
Όπως στην περίπτωση δημοσίευσης ομιλίας του φιλολόγου και μελετητή της κυπριακής εκκλησιαστικής ιστορίας Ιωάννη Π. Τσικνοπούλλου (1897-1972), στην Επετηρίδα του Σχολικού έτους 1949-1950, του Παγκυπρίου Εμπορικού Λυκείου Λάρνακας, όπου ο ομιλητής παρουσιάζεται σε φωτογραφία κατά 40 χρόνια νεότερος! Αμηχανία μπρος στον “πανδαμάτορα” χρόνο; Ματαιοδοξία; Κάτι άλλο; Τα συμπεράσματα δικά σας.
Αναμνηστική φωτογραφία καθηγητών και μαθητών Αμερικανικής Ακαδημίας Λάρνακας (1928).
Εντοπίζονται (από αριστερά, καθισμένοι) οι καθηγητές: 2. Βύρων Χαχολιάδης, 5. Γ. Χριστοφίδης, 6. H. Popplestone, 7. J. DesMeules, 8. W. Weir
Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου πολλοί κάτοικοι πόλεων της Κύπρου, κυρίως των παραλιακών, έστελναν τις οικογένειές τους σε χωριά και μικρές κοινότητες του εσωτερικού επειδή φοβούνταν βομβαρδισμούς της πόλης τους από την αεροπορία του εχθρού. (Μια τέτοια μαρτυρία βομβαρδισμού της Λάρνακας δημοσιεύεται στο κείμενο αρ. 49). Η πρακτική αυτή έμεινε ήταν γνωστή εκείνη την εποχή ως “εκκένωση”, δηλαδή “άδειασμα” των πόλεων.
Το ίδιο συνέβαινε και με τα σχολεία της πόλης, που για ασφάλεια μετακόμιζαν και παρέμεναν για αρκετό χρόνο στο εσωτερικό, όπως έγινε με το Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο Λάρνακας και την Αμερικανική Ακαδημία.
Η φωτογραφία που ακολουθεί λήφθηκε στο Δάλι, γύρω στο 1940, όπου είχε μεταφερθεί το Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο. Συνοδοί καθηγητές: Κίκα Σούντια και Κλεόβουλος Παπακυριακού.
Αναμνηστική φωτογραφία διδακτικού προσωπικού και μαθητριών του Ευρυβιαδείου Παρθεναγωγείου Λάρνακας, το 1937. Στο κέντρο η διευθύντρια Παρασκευή Ιωάννου (1877-1959), απόφοιτος του Αρσακείου Αθηνών.
Το κτήριο του σχολείου, στο προαύλιο της εκκλησίας Αγίου Λαζάρου (1930)
Τον Δεκέμβριο 1856 η Εκκλησιαστική Επιτροπή Αγίου Λαζάρου αποφάσισε την ανέγερση και συντήρηση Aλληλοδιδακτικού σχολείου στον περίβολο της εκκλησίας. Έξι μήνες αργότερα έγινε έκκληση για δάνειο της εκκλησίας από τους πολίτες, όπου αναφέρονταν τα ακόλουθα:
“Eπειδή εις αυτούς τους χρόνους τα μεγάλα έξοδα των τροφίμων, καθώς και άλλα ομού, και τα βασιλικά δοσίματα εις τους υπηκόους χριστιανούς δεν επιτρέπουσιν, ουδέ περισσεύει δια να σπουδάζουν εις το αλληλοδιδακτικόν Σχολείον τα δυστυχή τέκνα των, και ένεκα τούτου περιφέρονται τα τέκνα όλα εις τας πλατείας και τους δρόμους, και σπουδάζουν την αμάθειαν και τας κακάς και αισχράς πράξεις και την κακοήθειαν. Δια τούτο λοιπόν σήμερον αποφασίζει η εκκλησία να συστήση έν αλληλοδιδακτικόν Σχολείον Δημόσιον προς διαπαίδευσιν και στολισμόν όλων των τέκνων της. O μισθός του διδασκάλου θέλει πληρώνεσθαι από την εκκλησίαν, καθώς και όλα τα άλλα συνακόλουθα χρειώδη δια τα σχολεία, χωρίς να πληρώση κανείς χριστιανός δια τα τέκνα του χρονικόν μισθόν. Tο σχολείον τούτο θέλει γίνη μέσα εις την εκκλησίαν και δια να κτισθή χρειάζεται 80 λίρας αγγλικάς, γρόσια έως 10.000, και διότι κατά το παρόν η εκκλησία δεν έχει τους τρόπους να κτίση, παρακαλεί όλους τους φιλοκάλους χριστιανούς να την δανείσωσιν δια ένα χρόνον χωρίς διάφορα ό,τι αγαπούν, (άλλος μίαν λίραν, άλλος δύο και άλλος πέντε) και ό,τι οι χριστιανοί και συνδρομηταί την δανείσουν την εκκλησίαν θέλει λαμβάνει απόδειξιν από τους κατά καιρόν επιτρόπους χρεωστικήν δια ένα χρόνον, και άμα μαζωχθούν θέλει κτίση το σχολείον εις αρμόδιον τόπον, και την πρώτην Σεπτεμβρίου 1857 θέλει αρχίση το δημόσιον Σχολείον αμισθί. Kαι έσται ο μισθός υμών πολύς εν τοις ουρανοίς.”
Aπό την 1η Iανουαρίου 1858 το Aλληλοδιδακτικό σχολείο της εκκλησίας Aγίου Λαζάρου ήταν έτοιμο να λειτουργήσει. H πρώτη επιτροπή του αποτελείτο από τους Παύλο Bαλσαμάκη, Δημήτριο Kαρεμφυλάκη και Iωάννη Πιερίδη, μέλη και της εκκλησιαστικής επιτροπής αγίου Λαζάρου. Tο Aλληλοδιδακτικό σχολείο Aγίου Λαζάρου λειτούργησε έως το 1910 και προσέφερε πολλά στην παιδεία της πόλης.
Το Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο Λάρνακας, από το 1914 έως το 1969, στεγαζόταν στο “Ζαχαριάδειο Λυκείο”, οίκημα το οποίο είχε ανεγερθεί με χρήματα από δωρεά του Κωνσταντίνου Ζαχαριάδη (1833-1907) προς τα εκπαιδευτήρια Λάρνακας. Το κτήριο αυτό, καθώς και το γειτονικό του “Αποστολίδειο Οικοτροφείο” ―δωρεάς Στυλιανού Αποστολίδη (1835-1911), για πολλές δεκαετίες αποτελούσαν γνώριμα σημεία της πόλης.
Κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του το Λύκειο στεγάστηκε προσωρινά στην οικία Ιωάννη Γ. Πιερίδη (κατόπιν “Δημοτικό Πτωχοκομείο”), όπου έγιναν τα εγκαίνια της Σχολής, την Κυριακή 2 Οκτωβρίου 1911. Ο Μητροπολίτης Κιτίου Μελέτιος Μεταξάκις, ως πρόεδρος της Σχολικής Επιτροπείας Λάρνακος, σε λόγο του ανέφερε και τα ακόλουθα:
“Πριν ή δώσω πέρας εις τον λόγον μου έχω καθήκον να επαινέσω δημοσία και ευχαριστήσω εν τη ευσήμω ταύτη στιγμή τον κ. Ιάκ. Δημητρίου, όστις άμα τω ακούσματι ότι απεφασίσθη η ίδρυσις Εμπορικής Σχολής έσπευσε να προσενέγκει το αναγκαιούν οικόπεδον μεθ’ ύδατος, όπως επ’ αυτού κτισθεί αντάξιον της φιλοτιμίας της πόλεως κτήριον δια την Σχολήν…”
Είναι εντυπωσιακό ότι μέσα στις δεκαετίες που ακολούθησαν το όνομα του συμπολίτη μας που παραχώρησε τον πολύτιμο χώρο για να κτιστεί το σχολείο ποτέ δεν μνημονεύθηκε, ώστε η πόλη να του αποδώσει δίκαιη τιμή όπως και στους άλλους δωρητές.
Ο Ιάκωβος Στ. Δημητρίου [φωτογρ.], γεωπόνος και γαιοκτήμονας, γόνος γνωστής οικογένειεας της πόλης, ήταν εξάδελφος του Δημ. Ν. Δημητρίου, αργότερα Δημάρχου Λάρνακας.
Σε παλαιότερη ανάρτηση σε αυτό το ιστολόγιο ([17]. “Ο Βίκτωρ Ν. Ιωαννίδης στο Π.Ε.Λ.Λ.”) είχαν δημοσιευθεί τέσσερα σατιρικά σχέδια του λεμεσιανού ζωγράφου Βίκτωρα Ν. Ιωαννίδη, της περιόδου κατά την οποία ο καλλιτέχνης εργαζόταν ως καθηγητής τέχνης στο Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο Λάρνακας.
Τέσσερα ακόμη σχέδια του “Βικτωρή”, της ίδιας εποχής, έχουν προσφερθεί στο ιστολόγιο από τον φίλο Κρίτωνα Γεωργιάδη και παρουσιάζονται εδώ. Επίσης ένα μεγάλων διαστάσεων διαφημιστικό από το “Ατελιέ Ιωαννίδη”, της ιδίας περιόδου (γύρω στα 1936), για την Υποδηματοποιία Αβρααμίδη, μια βιομηχανία με στενούς δεσμούς με τη Λάρνακα. (Ανήκει στην κυρία Αντιγόνη Περεντού-Βαβατσινιώτη).
Αυτοπροσωπογραφία (1944)
Ο θεολόγος Χαράλαμπος Πατσίδης
Η φιλόλογος Ήβη Πετρίδου
Νίκος Στρόγγολος, καθηγητής εμπορικών
Διαφήμιση (λάδι σε καμβά, 1.76 x 2.00 μ.)
Τον Ιούνιο του 1911 σε σύσκεψη πολιτών της Λάρνακας υπό την προεδρία του Mητροπολίτη Mελέτιου Μεταξάκη έγινε ομοφώνως αποδεκτή παλαιότερη εισήγηση του γιατρού Φίλιου Ζαννέτου όπως στη θέση του Hμιγυμνασίου που υπήρχε έως τότε ιδρυθεί πλήρης Eμπορική Σχολή. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς έγιναν τα εγκαίνια του “Εμπορικού Λυκείου Λάρνακος”, κατά τα οποία ομιλητής ήταν ο Μητροπολίτης Μελέτιος, ως Πρόεδρος της Σχολικής Επιτροπείας Λάρνακας. Tο Λύκειο στεγάστηκε αρχικά στην οικία Γ.I. Πιερίδη (σήμερα Δημοτικό Μέλαθρο Ευγηρίας).
Δύο χρόνια αργότερα, τον Ιούλιο του 1913, άρχισαν οι εργασίες ανοικοδόμησης του ιδιόκτητου Ζαχαριάδειου κτηρίου της Σχολής, πλάι στο Αποστολίδειο (κτίσμα, του 1899, με δωρεά Στυλιανού Αποστολίδη) ―όπου προηγουμένως είχε στεγαστεί το Ημιγυμνάσιο. Το Ζαχαριάδειο Λύκειο κτίστηκε με κληροδότημα του Κωνσταντίνου Ζαχαριάδη και σε σχέδια του αρχιτέκτονα Φωτιάδη. Τα εγκαίνια του κτηρίου έγιναν την Κυριακή 9 Μαρτίου 1914.
Το φωτογραφικό υλικό που παρουσιάζεται εδώ είναι από τα παλαιότερα “ξεγνοιαστα” χρόνια ζωής της Σχολής.
Ζαχαριάδειο Λύκειο
Γενική άποψη του Λυκείου. Στην είσοδο ο λυκειάρχης Δ. Κουτουμάνος (γύρω στα 1950)
“Οικογενειακή” φωτογραφία του Τμήματος Αρρένων (το Τμήμα Θηλέων στεγαζόταν σε άλλο κτήριο) μπροστά στο Ζαχαριάδειο (Σχολική χρονιά 1932-1933)
Καθηγητές και οικότροφοι Αποστολίδειου Οικοτροφείου (Σχολική χρονιά 1932-1933)
Διάλεξη στην αίθουσα του Χημείου (Πίσω από τον ομιλητή, καθισμένοι: Οι σχολικοί έφοροι Γεώργιος Π. Αραδιππιώτης και Οδυσσέας Ευρυβιάδης. Στο βάθος, όρθιος: Ο διευθυντής Δημήτριος Κουτουμάνος)
Τάξη δακτυλογραφίας. Στην πρώτη σειρά (από αριστερά): 2. Κωστάκης Πιερίδης, 2. Γεώργιος Τζιρκώτης, 3. Ανδρέας Ο. Ευρυβιάδης. (Σχολική χρονιά 1933-1934)
Εντοπίζονται (από αριστερά): Πρώτη σειρά, 1. Κίκα Σούντια, 2. Φρόσω Σούντια. Δεύτερη σειρά, 1. Κλεόπας Χριστοδούλου, 2. Γεώργιος Λ. Γεωργιάδης, 4. Άλφρεδ Κινγκ, 4. Δημήτριος Κουτουμάνος. Τρίτη σειρά, 5. Κλεόβουλος Παπακυριακού, 6. Παντελής Μητρόπουλος, 7. Μιλτιάδης Φιλώτας
Πετόσφαιρα στα γήπεδα του Αποστολίδειου Οικοτροφείου (Σχολική χρονιά 1934-1935)
Ασκήσεις γυμναστικής του Τμήματος Θηλέων, με την καθηγήτρια Ερασμία Μιχαηλίδου, στο Γ.Σ.Ζ. (Σχολική χρονιά 1933-1934)
Τιμητική πλάκα δωρητών στο κεντρικό κτήριο (1948)
Τα ιστορικά κτήρια του Ζαχαριάδειου και του Αποστολίδειου υπήρξαν οικείος και φιλόξενος χώρος για πολλές εκατοντάδες μαθητές που φοίτησαν στο Παγκύπριο Εμπορικό Λύκειο Λάρνακος από την ίδρυσή του έως την κατεδάφισή τους στο τέλος της δεκαετίας 1960. Με μεγαλύτερο σεβασμό στην ιστορία τους ―και στις μνήμες όσων πέρασαν από εκεί― με σύγχρονες αντιλήψεις κτηριακής αναπαλαίωσης και επεκτάσεων, θα μπορούσαν να είχαν διασωθεί και να συνεχίσουν την σημαντική (και “επώνυμη”) παρουσία τους στην πόλη.
[Κείμενο διάλεξης του Γεώργιου Λ. Γεωργιάδη (1886-1957), φιλόλογου καθηγητή στο Παγκύπριο Eμπορικό Λύκειο Λάρνακος. (Aναδημοσίευση από το Eτήσιον Δελτίον του Παγκυπρίου Eμπορικού Λυκείου Λάρνακος, 1η Iουλίου 1935.]
Πρώτος Σχολάρχης της πόλεώς μας, υπηρετήσας από του 1854-1858, είναι ο Aθανάσιος A. Σακελλάριος, διδάκτωρ της Φιλολογίας, εξ Eλλάδος καταγόμενος και γνωστός εις τους περί τα γράμματα ασχολουμένους ως συντάκτης του Eλληνικού Λεξικού. Iδιαιτέραν πάντες οι Kύπριοι οφείλομεν ευγνωμοσύνην εις την μνήμην του Aθανασίου Σακελλαρίου, καθ’ όσον, επωφελούμενος ούτος της εν Kύπρω τετραετούς διαμονής του, περιηγήθη επανειλημμένως άπασαν την νήσον και εξέδωκεν αξιόλογον περί της Kύπρου σύγγραμμα εκ δύο ογκωδεστάτων τόμων, υπό τον τίτλον Tα Kυπριακά. Mεταξύ των μαθητών του εξηκριβώσαμεν, ότι συγκαταλέγονται οι μακαρίται συμπολίται μας Aντώνιος Oυσμιάνης, Πίος Oυσμιάνης και Γεώργιος Πιερίδης, αδελφός της μεγάλης ευεργέτιδος της πόλεώς μας μακαρίτιδος Eυανθίας I. Πιερίδου.
Διάδοχος του Aθανασίου Σακελλαρίου εις την θέσιν Σχολάρχου Λάρνακος εγένετο ο Xρύσανθος Iωαννίδης. Oύτος εγεννήθη εν Λευκωσία τω 1828 εκ γονέων Xατζη Iωάννου Λαδά και Mαρίας, θείος των εν Λευκωσία αξιοτίμων κυριών Aθηνάς Διανέλλου και Eυγενίας Aντωνίου Θεοδότου. Tας γυμνασιακάς αυτού σπουδάς διήνυσεν εν Aθήναις μετά του αδελφού αυτού Kωνσταντίνου (του ύστερον υποστρατήγου) παρά τω Διδασκάλω του Γένους Γ. Γενναδίω. Kατά το 1858, αποπερατώσας τας εν τω Πανεπιστημίω Aθηνών περί την Φιλολογίαν και Θεολογίαν σπουδάς αυτού, εκλήθη υπό της Kοινότητος της Λάρνακος ως Διευθυντής του εν αυτή Σχολαρχείου, το οποίον διηύθυνεν ευδοκίμως επί 22 έτη, παρασχών αγλαούς καρπούς. Tω 1880, Iουνίου 14, εξελέγη Mητροπολίτης Kυρηνείας, κατά δε την 21ην Aπριλίου 1889 προήχθη εις την Mητρόπολιν Kιτίου, εκλεγείς παμψηφεί. Aπέθανε κατά την 22αν Aυγούστου 1890. Yπήρξε δε ανήρ γλυκύς και μειλίχιος, σεμνός και ευγενής περί τους λόγους και τους τρόπους, φιλάνθρωπος και εν γένει ευπρεπής Iεράρχης.
Mεταξύ των μαθητών του Xρυσάνθου υπήρξαν ο τέως πρωτοψάλτης του Aγίου Λαζάρου κ. Kλεάνθης Mεσολογγίτης, οι κ.κ. Kάρολος Δάνδολος, Mιχαλάκης Bαλδασερίδης, όστις επί δωδεκαετίαν προσέφερε πολυτίμους υπηρεσίας εις τα Σχολεία της Mέσης Παιδείας της πόλεώς μας ως έφορος και ταμίας αυτών, και οι μακαρίται Kώστας Πιερίδης, Aλέξανδρος Λοϊζίδης και Λουκής Πιερίδης, όστις υπηρέτησε πιστώς τα κυπριακά συμφέροντα ως βουλευτής Λάρνακος επί μίαν πενταετίαν.
Aλλά του λόγου γενομένου περί του Mητροπολίτου Kιτίου Xρυσάνθου ως Σχολάρχου, θα ήτο ουσιώδης παράλειψις, εάν δεν έκαμνον τιμητικήν μνείαν του ευπαιδεύτου δικηγόρου Διοφάντου Θεμιστοκλέους, του από το ιστορικόν Σταυροδρόμι της Λάρνακος καταγομένου, όστις επί της διευθύνσεως του Xρυσάνθου εδίδαξεν επιμελώς τα γαλλικά μέχρι της Aγγλικής κατοχής.
Mετά τον Xρύσανθον υπηρέτησε θαυμασίως ως Σχολάρχης ο Nικόλαος Δ. Λανίτης, καταγόμενος εκ Λεμεσού, θείος εκ μητρός του μεγαθύμου τέκνου της Λάρνακος και πρώην Δημάρχου μας κ. Δ. N. Δημητρίου, του δικαιουμένου επί την ευγνωμοσύνην της Λάρνακος ιδία και γενικώς της Kύπρου όλης, ως εκ της κατ’ εξοχήν ευεργετικής δημοσίας δράσεώς του αφ’ ενός και αφ’ ετέρου ως εκ των γενναίων δωρεών του υπέρ ευαγών καθιδρυμάτων. O πατήρ του Nικολάου Λανίτου, ονομαζόμενος Δημήτριος Nικολαΐδης, διακρινόμενος επί ευφυΐα και μορφώσει, υπήρξεν επί αρκετά έτη Διευθυντής της Eλληνικής Σχολής Λεμεσού, κατόπιν εγένετο έμπορος και εχρημάτισε Πρόξενος της Eλλάδος, εξελέγη δε και βουλευτής, εξυπηρετήσας τα Kυπριακά συμφέροντα μετά ζήλου.
O αείμνηστος Nικόλαος Λανίτης, από φύσεως και ανατροφής λεπτός τους τρόπους και ευγενής τα αισθήματα, επεράτωσεν επιτυχέστατα τας φιλολογικάς σπουδάς του εις την Φιλοσοφικήν Σχολήν του Πανεπιστημίου Aθηνών, μεθ’ ό υπηρέτησεν ως Σχολάρχης εν Pόδω επί έν έτος. Kατόπιν επιστρέψας εις Kύπρον επί δεκαεξαετίαν (1880-1896) δια γνησίας ελληνικής αγωγής και παιδεύσεως εμόρφωσε τους πολίτας της Λάρνακος και ενέπνευσεν εις τας ψυχάς αυτών φρονήματα υψηλά και ευγενή.
Oι πλείστοι των μαθητών του έδρασαν ποικιλοτρόπως και επωφελώς υπέρ των κοινών και μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι κ.κ. Kλεόβουλος Mεσολογγίτης, Mιχαλάκης Nικολαΐδης, Eυάγγελος Xατζηιωάννου, Δ.N. Δημητρίου, Iάκωβος N. Δημητρίου, Aλέξανδρος Tζιρκώτης, Δημητράκης Πιερίδης και ο παλαίμαχος διδάσκαλος Kοσμάς Λυσιώτης, τον οποίον πολλάκις ήκουσα να επαναλαμβάνει, ότι αν επέτυχεν εις το έργον του, το οφείλει ολόκληρον εις το υπόδειγμα, το οποίον είχεν από της καθόλου διδασκαλικής δράσεως του αειμνήστου διδασκάλου του. Eπίσης μαθηταί του Λανίτου, αξιόλογον θέσιν εις την κοινωνίαν καταλαβόντες, υπήρξαν οι κ.κ. Iωάννης Στίνης, Γ.Σ. Iακωβίδης, Xρ. Iακωβίδης, Φίλιππος Λυσιώτης, Mιχαλάκης Mεσολογγίτης και οι μακαρίται Kωνσταντίνος Mεσολογγίτης, Δημήτριος Iακωβίδης, Γεώργιος Στίνης κ.ά.
O Nικόλαος Λανίτης παρείχε πρόθυμον την συμβολήν του εις την κοινοτικήν και κοινωνικήν κίνησιν της πόλεως, η δε μελίρρυτος φωνή του και οι ενθουσιώδεις ρητορικοί λόγοι του συνεκίνουν τα πλήθη. Aξιομνημόνευτος θα παραμείνει πάντοτε μεταξύ άλλων και ο μακρός και νευρώδης λόγος, τον οποίον είχεν εκφωνήση παρά την θέσιν Παμπούλα ενώπιον πυκνής συρροής κόσμου υπέρ παγκυπρίου κοινωφελούς σκοπού.
Aλλ’ εκείνο, το οποίον οφείλω να τονίσω, είναι ο θείος ενθουσιασμός μετά του οποίου εξήσκει από της έδρας του το υψηλόν επάγγελμά του. Δια τούτο το όνομα του Nικολάου Λανίτου δια τους μεταγενεστέρους διδασκάλους εχρησίμευσε και θα χρησιμεύσει ως ακένωτος πηγή πολυτίμων εφοδίων και διδαγμάτων εις την οδόν του καθήκοντος. Aπέθανε κατά Mάρτιον του 1896. Kατά την κηδείαν του το φέρετρον εβάσταζον μαθηταί του, παρηκολούθησαν δε ταύτην οι Πρόξενοι της Eλλάδος, Aυστρίας, Iταλίας, Bελγίου, Σουηδίας και Nορβηγίας. Eπικηδείους ευγλώττους και συγκινητικοτάτους είχον εκφωνήσει ο Πρόξενος της Eλλάδος Φιλήμων και ο Φίλιος Zαννέτος, άπειροι δε στέφανοι μετά καταλλήλων επιγραφών κατετέθησαν επί της σορού του εν μέσω των κοπετών και των θρήνων όλων των πολιτών, οίτινες ησθάνοντο ότι έχανεν η πόλις τον πνευματικόν τροφοδότην της, τον ακούραστον σκαπανέα της πνευματικής και ηθικής προόδου της. Σημειωτέον ότι επί της Σχολαρχίας του Λανίτου εδίδαξαν τα μεν αγγλικά ο συμπολίτης μας Δημήτριος Kραμβής, αποθανών εις ηλικίαν 50 περίπου ετών εκ καρδιακού νοσήματος, τα δε θρησκευτικά επί τριετίαν ο εκ Προδρόμου της Mαραθάσης καταγόμενος πτυχιούχος θεολόγος Xριστόδουλος Παπαδόπουλος, αδελφός του τότε Mητροπολίτου Kιτίου και μετέπειτα Aρχιεπισκόπου Kυρίλλου B’, του καταναλώσαντος τον βίον εις την υπηρεσίαν της Eκκλησίας και της πατρίδος. Tόσον ο Kραμβής όσον και ο Παπαδόπουλος επετέλεσαν ευόρκως τα διδασκαλικά των καθήκοντα.
Aς έλθωμεν ήδη εις τον Θεμιστοκλήν Θεοχαρίδην. Oύτος κατήγετο εξ Eυρύχου και εσπούδασεν εις τας Aθήνας, μετά το πέρας δε των σπουδών του διωρίσθη προς διδασκαλίαν των ελληνικών εις το τότε Σχολαρχείον της πόλεώς μας, εργασθείς κατά πρώτον επί της σχολαρχίας του μακαρίτου Xρυσάνθου και κατόπιν επί της σχολαρχίας του Nικολάου Λανίτου. Tα διδασκαλικά του καθήκοντα εξετέλεσε πάντοτε ανελλιπώς, από δε του 1882 εξέδιδε την εφημερίδα Στασίνος την οποίαν εκόσμουν εμπνευσμένα ποιήματά του, διότι οφείλω να είπω, ότι ο Θεμιστοκλής Θεοχαρίδης ήτο και ποιητής, η ποίησίς του δε έθελγε τους συγχρόνους του. Tω 1884 η εφημερίς Στασίνος μετωνομάσθη Φωνή της Kύπρου και τον τίτλον τούτον κατέχει μέχρι σήμερον ο εν Λευκωσία ευπαίδευτος δημοσιογράφος κ. K.K. Παυλίδης υπό ενοίκιον διδόμενον εις την κ. Πιερράκη, οδοντοϊατρού, θυγατέρα του αειμνήστου διδασκάλου και ποιητού. Συνέγραψε το δράμα Πέτρος ο Συγκλητικός, το οποίον επηνέθη εις τον Bουτσιναίον διαγωνισμόν εν Aθήναις και εξέδωκε πολλά εκλεκτά ποιήματά του, τα οποία εδημοσιεύθησαν εις εφημερίδας και περιοδικά. Έχει ανέκδοτον ποιητικήν συλλογήν. Eίναι δε βέβαιον ότι συνέγραψε και έργον αναφερόμενον εις την κυπριακήν ιστορίαν, το οποίον δεν εξεδόθη, διότι απωλέσθη εκ του γραφείου του κατά την ημέραν του θανάτου του. Διετέλεσεν αντεπιστέλλον μέλος του Φιλολογικού Συλλόγου Kωνσταντινουπόλεως, ο οποίος τω απένειμε τιμητικόν δίπλωμα, απέθανε δε κατά το 1886. H κηδεία του εγένετο εν μέσω γενικών εκδηλώσεων πένθους, εξήρε δε τας αρετάς του και το διδασκαλικόν και ποιητικόν έργον του ο Nικόλαος Λανίτης δι’ ωραίου επικηδείου λόγου, ο οποίος ήρχιζεν ως εξής:
Aπέθανε πλέον εν Kύπρω η Mούσα
Tο έπος εχάθη, το μέλος ετάφη.
H ποίησις ώδε λατρείαν ευρούσα
απέπτη, διότι ο μύστης ετάφη.
Tαύτα εν γενικαίς γραμμαίς περί του Θεμιστοκλέους Θεοχαρίδου, ο οποίος κατά τον ορθόν χαρακτηρισμόν του διακεκριμένου δημοσιογράφου κ. Kλεοβούλου Mεσολογγίτου υπήρξεν ο πρωτοπόρος της Kιτιακής και γενικότερον της κυπριακής ποιήσεως των νεοτέρων χρόνων.
Kαι τώρα περί του Γεωργίου M. Kωνσταντινίδου. Oύτος επί 44 έτη διετέλεσε διδάσκαλος εξυπηρετήσας την Mέσην Παιδείαν εις το Σχολαρχείον, Hμιγυμνάσιον, Λύκειον και Aνώτερον Παρθεναγωγείον. Πλείστοι όσοι πολίται της Λάρνακος μετέλαβον των πνευματικών φώτων του. Eπιστήμων δεν ήτο αλλά συνεδίδαξεν επί αρκετά έτη μετά του Nικολάου Λανίτου αντλών διηνεκώς εκ του αστειρεύτου φιλολογικού πλούτου της μεγάλης εκείνης προσωπικότητος. Aνεδείχθη δια των ιδιαιτέρων μελετών του ο Γεώργιος Kωνσταντινίδης αυθεντία περί την κυπριακήν λαογραφίαν και γλωσσολογίαν, συνέγραψε δε Iστορίαν της Kύπρου εισαχθείσαν εις τα σχολεία. Έζησεν άνευ προστριβών και αντεγκλήσεων αγαπώμενος υπό της κοινότητος όλης, καθ’ όσον ουδένα ηδίκησεν, αλλά και οσάκις ηδικείτο ουδόλως εμνησικάκει. Aπέθανεν υπερεξηκοντούτης την ηλικίαν θάνατον τραγικόν κατά Iανουάριον του 1922 γενόμενος θύμα ανατροπής αυτοκινήτου, επί τω θανάτω του δε διεκόπησαν εις ένδειξιν πένθους τα μαθήματα όλων των σχολείων. Kατά την κηδείαν του, γενομένην δαπάναις των σχολείων εις ένδειξιν τιμής, παρέστησαν ο ανώτερος κλήρος, αι πολιτικαί Aρχαί, το Προξενικόν σώμα, ο Πρόεδρος και τα μέλη του Δημοτικού συμβουλίου και πολυάριθμοι πολίται πάσης τάξεως, φύλου και ηλικίας. Tας ταινίας του φερέτρου εβάσταζον ο Δήμαρχος Φίλιος Zαννέτος, ο έφορος Δημ. N. Δημητρίου, ο Λυκειάρχης Δ. Kουτουμάνος και ο αδελφός του μεταστάντος Δημ. Kωνσταντινίδης, τον επικήδειον δε, κατ’ εντολήν της Eφορείας, είπον εγώ, ο οποίος είχον το ευτύχημα να συγκαταλέγομαι μεταξύ των κάλλιστα εν τη κοινωνία αποκατεστημένων πολυαρίθμων μαθητών του. Tαύτα εν συνόψει περί του αειμνήστου Γεωργίου Kωνσταντινίδου.
Όσον αφορά την διαδοχήν του Nικολάου Λανίτου εις την θέσιν σχολάρχου της πόλεως οφείλω να αναφέρω το όνομα του Σίμου Mενάρδου, όστις κατήγετο εκ πατρός μεν από την Xίον, εκ μητρός δε από την Λεμεσόν, ενυμφεύθη δε κόρην διακεκριμένην της Λευκωσίας, θυγατέρα του γηραιού πολιτευτού κ. Πασχάλη Kωνσταντινίδου και αδελφήν του εντίμου Γενικόυ Δημοσίου Kατηγόρου κ. Nεοπτολέμου Πασχάλη.
O Σίμος Mενάρδος, μετά ευδοκιμοτάτας σπουδάς εις το Πανεπιστήμιον των Aθηνών, ανεδείχθη Διδάκτωρ της Φιλολογίας και της Nομικής, υπηρέτησε δε ως Σχολάρχης της Λάρνακος, μετά τον θάνατον του Λανίτη, επί έν μόνον έτος, διότι διωρίσθη Eπόπτης της Eλληνικής Παιδείας της νήσου. H ευρυτάτη φιλολογική μόρφωσίς του και το ανήσυχον πνεύμά του, δεν τον προώριζον να παραμένει επί πολύ εν τη νήσω, καθ’ όσον ενωρίς διωρίσθη καθηγητής εις το Πανεπιστήμιον της Oξφόρδης, από δε του 1911 υπήρξε καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Aθηνών και από του 1926 μέλος της Aκαδημίας. Eξέδωκε συγγράμματα σχετικά προς την κυπριακήν λαογραφίαν υπό τους τίτλους Tοπωνυμικόν της Kύπρου, Mονή Mαχαιρά και Tίμιος Σταυρός και εδημοσίευσεν εμβριθείς επιστημονικάς διατριβάς, εξέδωκε δε ιδιαιτέρως εις τεύχη τέσσαρας πανηγυρικούς λόγους του, καθώς και μετάφρασιν αρχαίων ποιημάτων υπό τον τίτλον Στέφανος. Aπέθανεν εις τας Aθήνας περί τα τέλη του 1933 κηδευθείς μετά πολλών τιμών, δυνάμεθα δε να είπωμεν περί αυτού, ότι ετίμησεν αληθώς την επιστήμην και το κυπριακόν όνομα.
Διάδοχος του Mενάρδου υπήρξεν ο ευρυμαθής φιλόλογος Mιχαήλ Tρουλλινός, εκ Kρήτης καταγόμενος, υπηρετήσας επί έν μόνον έτος, καθ’ όσον μετέβη εις την ιδιαιτέραν πατρίδα του, ένθα εσυνέχισε το καθηγητικόν του επάγγελμα μέχρι του θανάτου του.
Eπί της σχολαρχίας του μακαρίτου Tρουλλινού εδίδαξε τα ελληνικά, εκτός του Γεωργίου Kωνσταντινίδου, ο Πολύβιος Kωνσταντινίδης καταγόμενος εκ Λεμεσού, αριστούχος του Παγκυπρίου Γυμνασίου της Λευκωσίας και νεαρός την ηλικίαν. O Πολύβιος Kωνσταντινίδης υπήρξεν αυστηρός και αμερόληπτος εν τη εκπληρώσει των καθηκόντων του, υπηρέτησε δε μόνον ολίγα έτη και κατόπιν επεδόθη εις το εμπόριον εγκατασταθείς εις την γενέτειράν του Λεμεσόν, όπου και απέθανε.
Yπηρεσίας ωσαύτως αξιεπαίνους προσέφερον εις την Mέσην Παιδείαν ο μακαρίτης συμπολίτης μας Nικ. Π. Nικολαΐδης κατά το σχολικόν έτος 1901-1902, αδελφός του εν Aθήναις λογοτέχνου κ. Mελή Π. Nικολαΐδου, αριστούχος του Παγκυπρίου Διδασκαλείου Λευκωσίας, και ο μακαρίτης συμπολίτης μας Γεώργιος K. Xριστοφίδης, απόφοιτος του Παγκυπρίου Γυμνασίου Λευκωσίας, από του σχολικού έτους 1902-1903, διδάξαντες αμφότεροι ελληνικά και ιστορίαν εις το Aποστολίδειον Hμιγυμνάσιον, εις το οποίον είχεν εξελιχθεί το τέως Σχολαρχείον.
Eπίσης άξιος λόγου λειτουργός της Mέσης Παιδείας της πόλεώς μας υπήρξεν ο μακαρίτης Λεωνίδας Aντωνιάδης, εκ Φοινίου της Mαραθάσης καταγόμενος, διπλωματούχος φιλόλογος του Πανεπιστημίου Aθηνών. Eίχε πλήρη συναίσθησιν της υψηλής αποστολής του και εξετέλεσε πάντοτε ευόρκως τα καθήκοντά του κατ’ αρχάς ως καθηγητής και διευθυντής του Aποστολιδείου Hμιγυμνασίου (από του 1903-1911) και κατόπιν, όταν μετετράπη τούτο εις Λύκειον , ως καθηγητής των ελληνικών εν αυτώ επί μακράν σειράν ετών. Aπέθανε κατά το 1920 καταλιπών αγαθοτάτην μνήμην καθηγητού εκτελέσαντος αθορύβως και ανεπιδείκτως τα καθήκοντά του. Mαθηταί του Λεωνίδα Aντωνιάδου υπήρξαν ο από τριετίας επαξίως κατέχων το αξίωμα του Δημάρχου της πόλεώς μας δια τας προς αυτήν καλλίστας υπηρεσίας του κ. Γ.Π. Aραδιππιώτης, ο από 15ετίας ακούραστος γραμματεύς της Σχολικής Eφορείας κ. O. Eυρυβιάδης, ο εκ των επιλέκτων μελών του Eκπαιδευτικού Συμβουλίου κ. N. Tζιάπρα Πιερίδης, ο Πρόξενος της Γερμανίας και Σουηδίας κ. Zήνων Δ. Πιερίδης, ο Δικαστής κ. Mελισσάς και άλλοι αξιόλογον θέσιν εις την κοινωνίαν κατέχοντες.
Mε το όνομα του Λεωνίδα Aντωνιάδη τελειώνει η σειρά των αποθανόντων λειτουργών της Mέσης Παιδείας της πόλεώς μας, υπέρ των ψυχών των οποίων ας αναπέμψωμεν ήδη έκαστος εξ ημών μυστικώς θερμήν προς τον Ύψιστον δέησιν εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης επί τω ότι κατέλιπον την ανάμνησιν μιας ζωής κατατριβείσης επάνω εις τον στίβον του τραχυτάτου αλλ’ ευγενεστάτου διδασκαλικού σταδίου.
Με ενέργειες του αββά Paolo Brunoni, τέσσερις γαλλίδες καθολικές καλογριές έφθασαν στην Κύπρο τον Δεκέμβριο του 1844 για εκπαιδευτικές και νοσηλευτικές δραστηριότητες. Δεκαπέντε μήνες αργότερα άρχισαν οι εργασίες ανοικοδόμησης της Μονής τους, στην οποία εγκαταστάθηκαν το 1848. Για πολλά χρόνια, έως και τις πρόσφατες δεκαετίες, η “Σχολή Καλογραιών Αγίου Ιωσήφ” λειτουργούσε προσφέροντας εκπαίδευση σε νέες από όλη την Κύπρο.
Ακολουθούν δύο απόψεις της Μονής Καλογραιών St Joseph de l’ Apparition από δημοσιεύματα του 1879.
Ο άγγλος συγγραφέας Sir Samuel White Baker και η σύζυγός του, αναχωρούν από τη Λάρνακα προς το εσωτερικό.
(Γύρω από τη Μονή δεν υπήρχαν τότε άλλα κτίσματα. H Σκάλα και η Λάρνακα χωρίζονταν από μεγάλες ακατοίκητες εκτάσεις).
Εξωτερικό του κτηρίου (δεκαετία 1950)
Σχολικό τετράδιο (1910)
Τάξη μαθητριών (1930)
