You are currently browsing the category archive for the 'Παραλειπόμενα...' category.
[Στις 25 Νοεμβρίου 1925 ο Μουσταφά Κεμάλ απαγόρευσε στους Τούρκους της Τουρκίας να φορούν φέσι. Παρ’ όλα αυτά στην Κύπρο, και ύστερα από σχεδόν μισό αιώνα “φωτισμένης” αγγλικής διοίκησης, το φέσι εξακολουθούσε να αποτελεί απαραίτητο εξάρτημα της στολής των αστυνομικών, (μία πρακτική που ίσως εξυπηρετούσε και ευρύτερους αγγλικούς πολιτικούς σκοπούς).
Για τον λόγο αυτό κατά καιρούς έβλεπαν το φως της δημοσιότητας άρθρα και κείμενα για την κατάργησή του φεσιού, όπως το ακόλουθο, δημοσιευμένο στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας της Ισότης, της Λάρνακας, τον Ιανουάριο 1926].
“Δίκαια παράπονα ακούομεν καθημερινώς από τους αστυνομικούς δια την μη αντικατάστασιν του καλύμματός των.
Δεν βλέπομεν κανένα λόγον αναγκάζοντα τον έντιμον Αρχιαστυνόμον να εμμένει εις την προς τους αστυνομικούς αρνητικήν απάντησίν του γενομένην πριν της καταργήσεως του φεσιού υπό του Κεμάλ.
Μήπως θέλει να καθιερώσει το φέσι ως ιδιαίτερον κάλυμμα της κυπριακής αστυνομικής δυνάμεως;―
Το φέσι απεδείχθη ακατάλληλον και ιδίως κατά τους θερινούς μήνας.
Δεν νομίζει ο έντιμος Αρχιαστυνόμος ότι φαίνεται αναχρονιστική η φεσοφορία της αστυνομίας μας την στιγμήν που αύτη τιμωρείται και δια τουφεκισμού εν Τουρκία;”
Οι φορτο-εκφορτώσεις στο λιμάνι της Λάρνακας γίνονταν παλαιότερα με πρωτόγονους τρόπους, πολύ επικίνδυνους ακόμη και για τη σωματική ακεραιότητα των εργαζομένων. Μικρό δείγμα είναι και η φωτογραφία που ακολουθεί, εξαγωγής ημιόνων (μουλαριών), η οποία πρέπει να λήφθηκε κατά τη διάρκεια του δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, ή αμέσως μετά. Χαρακτηριστική είναι η στάση του αχθοφόρου που παρακολουθεί την ανύψωση, και ίσως διερωτάται τι θα συμβεί αν το ζώο “μουλαρώσει” και προκαλέσει κόψιμο των σχοινιών που το μεταφέρουν.
“Παρετηρήθη υπό πολλών ότι ο υπάλληλος της Δημαρχίας βιάζεται πολύ εις την αφήν των εν ταις πόλεσιν ημών φανών αρχίζων αυτήν από της 5ης μεταμεσημβρινής ώρας, διο ούτοι σβέννονται από της 11ης. Αγνοούντες την αιτίαν δι’ ην το μέτρον τούτο λαμβάνεται υπό της Δημαρχίας παρακαλούμεν αυτήν όπως αλλάξη την ώραν, δηλονότι να διατάξη να ανάπτωνται οι φανοί βραδύτερον, ίνα και βραδύτερον διατηρώνται οπότε οι διαβάται έχουν ανάγκην φωτός.
Εάν κάμνη τούτο διότι οι υπάλληλοι είναι ολίγοι ας παραλάβη και άλλους, εάν δε πάλιν ίνα γίνη οικονομία πετρελαίου, όπερ τώρα υπερετιμήθη, μάτην γίνεται τούτο διότι η κατανάλωσις είναι αυτή, της αναλόγου ούσης ευθείας όσω ενωρίτερον ανάπτονται, τόσον ενωρίτερον σβέννονται”.
Από την εφημερίδα της Λάρνακας Ένωσις, 13/25 Νοεμβρίου 1887.
[Στο σχέδιο ―της ίδιας εποχής― παρουσιάζεται η διαδικασία ανάμματος των φαναριών]
Στα εσώφυλλα παλαιών βιβλίων συναντούμε, κάποτε, σημειώσεις γραμμένες από τους ιδιοκτήτες τους για σημαντικά γεγονότα, π.χ. γεννήσεις, γάμους, θανάτους μελών της οικογένειας, και άλλα. Αυτά τα ενθυμήματα τα οποία μερικές φορές τα συνέχιζαν και απόγονοι εκείνων που τα είχαν αρχίσει, συνηθίζονταν έως και τον 19ο αιώνα.
Το δείγμα ενθυμημάτων που παρουσιάζεται εδώ ανήκει (ίσως) στην οικογένεια Ρώσσου, της Λάρνακας, και βρίσκεται σε ελληνική “Εμπορική Εγκυκλοπαίδεια” έκδοσης 1815. Ο αναφερόμενος Αντωνάκης Ρώσσος είναι πατέρας του Νικολάου Ρώσσου (1839-1920), δικηγόρου, μέλους του Νομοθετικού Συμβουλίου, προξένου της Αυστροουγγαρίας, Δημάρχου Λάρνακας (1884-1908) και εκδότη της αγγλόφωνης εφημερίδας Cyprus (1891-1893, 1898-1899).
Συνηθίζεται, μερικές φορές, η δημοσίευση ενός κειμένου να συνοδεύεται και από τη φωτογραφία του συντάκτη του ―όχι μονάχα ως στοιχείο αναγνώρισης του “δράστη”, αλλά και ικανοποίησης της ματαιοδοξίας του. Κάποιες άλλες φορές, όμως, η πρακτική αυτή δυνατόν να δημιουργεί εύλογες απορίες.
Όπως στην περίπτωση δημοσίευσης ομιλίας του φιλολόγου και μελετητή της κυπριακής εκκλησιαστικής ιστορίας Ιωάννη Π. Τσικνοπούλλου (1897-1972), στην Επετηρίδα του Σχολικού έτους 1949-1950, του Παγκυπρίου Εμπορικού Λυκείου Λάρνακας, όπου ο ομιλητής παρουσιάζεται σε φωτογραφία κατά 40 χρόνια νεότερος! Αμηχανία μπρος στον “πανδαμάτορα” χρόνο; Ματαιοδοξία; Κάτι άλλο; Τα συμπεράσματα δικά σας.
Στα παλαιότερα χρόνια τα ταξίδια, εκτός από τους πολλούς κινδύνους τους, ελάχιστες ανέσεις πρόσφεραν στου τολμηρούς που αποφάσιζαν να αφήσουν την ασφάλεια του σπιτιού και του τόπου τους. Όμως πάντοτε βρίσκονταν άνθρωποι αποφασισμένοι να γνωρίσουν νέους τόπους ή να πραγματοποιήσουν κάποιο τάμα ζωής, όπως ένα προσκύνημα στους Αγίους Τόπους.
Κατά τη δεκαετία του 1910 ο Θεόδωρος Απέγιτος από τη Λάρνακα, ως “Γενικός διοργανωτής του Ομίλου Προσκυνητών εις Ιεροσόλυμα” δραστηριοποιήθηκε έντονα με την οργάνωση ευφάνταστων (και “εξοντωτικών” στις λεπτομέρειές τους) εκδρομών στους Αγίους Τόπους. Από το βιβλίο του Γιώργου Γεωργή, Η Λάρνακα των Μαυροΐδηδων και του εμπορίου 1878-1937, έκδοση του Δήμου Λάρνακας που μόλις κυκλοφόρησε, μεταφέρεται εδώ απόσπασμα διαφήμισης των εκδρομών, όπως δημοσιεύτηκε σε σκαλιώτικη εφημερία του 1913:
“Προσκυνήματα υπό την επίβλεψιν και οδηγίαν καταλλήλων προσώπων της υπηρεσίας του κ. Θ. Απέγιτου, οι προσκυνηταί θα επισκεφούν την Πηγήν των Αποστόλων, το Πανδοχείον του Καλού Σαμαρείτου, τας δεξαμενάς του Σολομώντος, την Ιεριχώ, την Μονήν Ιωάννου του Βαπτιστού και του Αββά Γερασίμου, το Σαραντάριον όρος κατά την εις Ιορδάνην εκδρομήν. Επίσης την Μονήν Αγίου Σάββα, εν Βηθλεέμ δε το Άγιον Σπήλαιον, τον τάφον της Ραχήλ, την Μονήν του προφήτου Ηλιού, καθ’ οδόν δε την στέρναν των Μάγων.
Υπό την οδηγίαν δε του ιδίου του κ. Θ. Απεγίτου το όρος των Ελαιών, Γαλιλαίαν, Μονήν Αναλήψεως, Γεσθημανήν, ένθα ο τάφος της Παναγίας, το μέρος ένθα συνελήφθη ο Ιησούς και ένθα απήγγειλε το Πάτερ ημών, το όρος της Αγίας Σιών, τα Άγια των Αγίων, την Βηθανίαν, ένθα ο τάφος του Λαζάρου, την κολυμβήθραν του Σιλωάμ, τον Χείμαρρον των Κέδρων δια της οδού του Μαρτυρίου, το Πραιτώριον και όλα τα προσκυνήματα τα εντός του Ναού της Αναστάσεως, οίον τον Πανάγιον Τάφον, την Αγίαν Αποκαθήλωσιν, τον Γολγοθάν κλπ.”
[Βέβαια δεν γνωρίζουμε σήμερα πόσοι από τους συμμετέχοντες ολοκλήρωναν αυτή την προσπάθεια αναβίωσης του ιερού μαρτυρίου. Πάντως ο διοργανωτής τους φαίνεται ότι διέθετε ισχυρή κράση αφού συμμετείχε πάντοτε στις εκδρομές του].
Λόγω της παγκύπριας σημασίας του λιμανιού της Λάρνακας έως και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, εκτός από την εμπορική κίνηση μεγάλο μέρος της επιβατικής διεξάγόταν επίσης από εδώ, περιλαμβανομένης και της συχνής διακίνησης επισήμων κρατικών λειτουργών.
Δύο φωτογραφίες εποχής (από τις δεκαετίες 1920/1930) παρουσιάζουν αφίξεις και αναχωρήσεις επισήμων, στις οποίες περιλαμβάνεται και ο άγγλος Κυβερνήτης ―με το χαρακτηριστικό καπέλο με λοφίο. (Και για να θυμηθούμε σχετική πορτογαλική παροιμία ,”οι επισκέψεις πάντοτε προσφέρουν χαρά: αν όχι με την άφιξη σίγουρα με την αναχώρηση”!)
[Φωτογραφία Στέφανου X. Σταυρίδη]
[Φωτογραφία Glaszner]
Άνθρωποι με κάποια αναπηρία, οι οποίοι δυσκολεύονταν να έχουν μόνιμη ή βαρύτερη εργασία, συχνά αναγκάζονταν να καταφύγουν στην επαιτεία. Κάποιοι από αυτούς, ίσως για να αισθάνονται λιγότερο “ενοχλητικοί” όταν θα ζητούσαν τη συνδρομή των συνανθρώπων τους, προτιμούσαν να προσφέρουν κάτι για πώληση. Όπως ο αγνώστων λοιπών στοιχείων Ιωάννης Παπαβασιλείου, ο οποίος το 1912 εξέδωσε στο σκαλιώτικο τυπογραφείο του Σάββα Χατζηαντωνίου “Η Αθηνά” μικρό έντυπο 32 σελίδων με “ποικίλα” κείμενα ―κυρίως εθνικού περιεχομένου (ήταν εξάλλου περίοδος των βαλακανικών πολέμων)― και το πωλούσε για βοήθειά του, υπενθυμίζοντας και στο εξώφυλλο ότι “ο ελεών πτωχόν δανείζει Θεόν”.
Στο βιβλιαράκι περιλαμβάνονταν και δύο γνωστές φωτογραφίες της εποχής: μια της παραλίας της πόλης και μια με τίτλο “Η Κύπρος ατενίζουσα τον Παρθενώνα” (πρόκειται για φωτογραφία του Ι.Π. Φώσκολο που κυκλοφόρησε και με τίτλο “Η Κύπρος και το Όνειρόν της”, στην οποία μοντέλο ήταν σκωτσέζα γκουβερνάντα σε αγγλική οικογένεια ―η οποία μάλιστα επιπλήχθηκε για τούτο από τον εργοδότη της).
Ο Φιλελεύθερος, 19 Ιαν. 1968
Αυτές τις μέρες, που πολλοί ταλαιπωρούνται από την υπερβολική προβολή του επερχόμενου “κοσμοϊστορικού” διαγωνισμού τραγουδιού της Eurovision, ας θυμηθούμε και άλλες ―αθωότερες― εποχές, όπως αυτή που καταγράφεται σε σεμνή πρόσκληση του δραστήριου (τότε) Πεζοπορικού, δημοσιευμένη τον Νοέμβριο του 1930.
