You are currently browsing the monthly archive for Νοέμβριος 2008.

img076

Αναμνηστική φωτογραφία του προσωπικού της Επαρχιακής Διοίκησης Λάρνακας, μπροστά στην οικία του άγγλου διοικητή Λάρνακας (ίσως με την ευκαιρία του αργυρού ιωβηλαίου του βασιλιά Γεωργίου Ε΄, το 1935).

Advertisements

 

dianellosΤο καπνεργοστάσιο Διανέλλου ιδρύθηκε το 1874 από τον Γεώργιο Διανέλλο, ο οποίος καταγόταν από το Πήλιο. Ο Δημήτριος Γ. Διανέλλος (1880-1950) μετά τον θάνατο του πατέρα του (και έως τον δικό του θάνατο) συνέχισε τις εργασίες και ανέπτυξε την καπνοβιομηχανία του. Μεταξύ 1950-1953 οι εργασίες διακόπηκαν και από το 1953 το εργοστάσιο εκσυγχρονίστηκε και επαναλειτούργησε με την επωνυμία «Καπνοβιομηχανία Γ.Δ. Διανέλλος και Υιός Λτδ», με στόχο την εξασφάλιση πόρων για τη συντήρηση του Ορφανοτροφείου και της Επαγγελματικής Σχολής, που είχαν δημιουργηθεί με το κληροδότημα του Δ.Γ. Διανέλλου. Η λειτουργία του εργοστασίου συνεχίστηκε έως και τη δεκαετία του 1960.

Στη φωτογραφία ο Δημήτριος Γ. Διανέλλος. Επίσης, το κουτί τσιγάρων ποικιλίας «Σκαλιώτικα» και δύο διαφημιστικά στυπόχαρτα της καπνοβιομηχανίας (αρχές δεκαετίας 1960).

dianelltsig2

img0751


 

img074

Σχέδιο της παλιάς Μητρόπολης Λάρνακας (πύλη, τμήμα της εσωτερικής αυλής και σκάλα) από τον H.B. Popham, άγγλο διοικητή Λάρνακας (1925-1927). Φέρει ημερομηνία 1927 και χρησιμοποιήθηκε σε ευχετήριο δελτάριο για τα Χριστούγεννα και τη νέα χρονιά που ακολουθούσε.

Περιγραφή του κτηρίου, ηλικίας τότε περίπου δύο αιώνων, έχουμε από τον Νεοκλή Γ. Κυριαζή το 1929:

«Βορείως του Ναού Σωτήρος, περιλαμβανομένου εις τον αυτόν περίβολον, εγείρεται εις το μέσον παρημελημένου κήπου, η Μητρόπολις Λάρνακος. Είναι παλαιόν διώροφον οίκημα, του οποίου σήμερον μόνον τα δωμάτια του πρώτου ορόφου χρησιμοποιούνται. Τα ισόγεια, χρησιμοποιούμενα είσέτι προ τινων δεκαετηρίδων, εν κακή σήμερον καταστάσει, είναι εν πλήρει αχρηστία. Το προς δυσμάς μέρος της Μητροπόλεως έχει ευπρεπή τινα δωμάτια δια τας ανάγκας του Μητροπολίτου, ανεγερθέντα επί Μελετίου Μεταξάκη, επιχειρήσαντος την ανοικοδόμησιν ευπροσώπου Μητροπολιτικού Μεγάρου». 

Το κτήριο της παλιάς Μητρόπολης κατεδαφίστηκε το 1960 όταν Μητροπολίτης ήταν ο Κιτίου Ανθιμος και στη θέση του κτίστηκε το σημερινό απρόσωπο μητροπολιτικό μέγαρο.

img072

Ο ιρλανδός συγγραφέας George Bernard Shaw (1856-1950) σε σύντομη επίσκεψή του στη Λάρνακα (γύρω στο 1930). Φωτογραφία στην παραλία της πόλης.

img071

Αναμνηστική φωτογραφία του δικαστικού και δικηγορικού σώματος Λάρνακας (Νοέμβριος 1911).

Πρόεδρος: W. Haycraft. Δικαστές: Χιλμί εφένδης, Δ. Δημητριάδης. Πρωτοκολλητής: Benigno Carletti. Γραμματέας: Μουσταφά εφένδης.

Δικηγόροι: Διόφαντος Θεμιστοκλέους, Νικόλαος Γεωργιάδης (Ψάλτης), Ιωάννης Ευθυμιάδης, Νικόλαος Ρώσσος, Ευστάθιος Ευαγγελίδης, Ευάγγελος Χατζηιωάννου, Μιχαήλ Γ. Νικολαΐδης, Δημήτριος Θεμοστοκλέους, Νικόλαος Θεμιστοκλέους, Νικόλαος Ι. Ευθυμιάδης, Χριστόφορος Κ. Παττίχης, Μιλτιάδης Οικονομάκης.

Διοικητής: Woodhouse. Αστυνόμος: Th. Greenwood.

img070

Το αστυνομικό σώμα πόλης και επαρχίας Λάρνακας σε αναμνηστική φωτογραφία αρχών του 20ού αιώνα, μπροστά στην κατοικία του άγγλου αστυνόμου Λάρνακας.

img069

H προτομή του Kίμωνα, απελευθερωτή της Kύπρου από τον Περσικό ζυγό (449 π.Χ.) είναι έργο του Aθηναίου γλύπτη Γεωργίου Aλεξανδρόπουλου και αποδίδει τη φυσιογνωμία του στρατηγού Kίμωνα όπως διασώθηκε σε δακτυλιόλιθους.

kimoninaugTα αποκαλυπτήρια της προτομής έγιναν, με μεγάλη επισημότητα, την τελευταία εβδομάδα του Aπριλίου 1927, από τον Δήμαρχο Aθηναίων Σπυρίδωνα Πάτση, παρουσία του Mητροπολίτη Kιτίου Nικόδημου Mυλωνά, του βουλευτή Λουκή Πιερίδη, των Δημοτικών αρχών της πόλης (Δήμαρχος ήταν ο Δημητρός Δημητρίου και Aντιδήμαρχος ο Γεώργιος Π. Aραδιππιώτης) και μεγάλου πλήθους λαού. Aνάμεσά τους βρίσκονταν και 200 προσκυνητές από την Eλλάδα, με επικεφαλής τον Πρόεδρο των Δωδεκανησίων Σκεύο Zερβό, που επέστρεφαν από προσκύνημα στους Aγίους Tόπους. Aξίζει να σημειωθεί ότι όλοι παρέμειναν στην Kύπρο και τις επόμενες μέρες για να παραστούν στους 17ους Παγκύπριους Aγώνες, που έγιναν στη Λευκωσία στις 25-27 Aπριλίου, με συμμετοχή και αθλητικών Συλλόγων από την Eλλάδα.

     Ύστερα από χαιρετισμούς εκ μέρους του Aντιδημάρχου και του Δημάρχου Λάρνακος, ο Δήμαρχος Aθηναίων, με τη σειρά του χαιρέτισε συγκινημένος τους παρισταμένους και απεκάλυψε την προτομή ενώ το πλήθος ξεσπούσε σε ζητωκραυγές υπέρ της Eνώσεως, και ― όπως γράφει εφημερίδα της εποχής ― “μόλις όμως επρόβαλεν η ηρωϊκή μορφή του απελευθερωτού μας εσκίρτησεν απ’ άκρου εις άκρον η ελληνική ψυχή”. Aπό τους παρευρισκομένους δεν ήταν μόνο οι Kύπριοι που προσδοκούσαν απελευθέρωσή τους από τον αποικιακό ζυγό, αλλά και οι Δωδεκανήσιοι, που υπέφεραν κάτω από ιταλική κατοχή.

     Η προτομή, ύστερα από 65 χρόνια παρουσίας στον ίδιο χώρο, μετακινήθηκε το 1992, λόγω ανάπλασης του χώρου των Φοινικούδων, και τοποθετήθηκε σε νέα θέση πλησιέστερα στην ακτή. (Στη φωτογραφία η προτομή παρουσιάζεται στην αρχική της θέση).  

img068

«H πανήγυρις αύτη ετελέσθη εν Λάρνακι και εφέτος, ως συνήθως πολυπληθής. Πλείστοι ευσταλείς χωρικοί των επαρχιών, μετά των μελανοφθάλμων επαγωγών συμβίων αυτών, περιβεβλημένων αφελείς μεν, αλλά ποικιλοχρόους εσθήτας, ανηρτήσαντες το δρέπανον, κατήλθον ενταύθα ίνα πανηγυρίσωσι την εορτήν της θεάς Aφροδίτης, γενεαλογικώς αυτοίς παραδοθείσαν, εκ των αρχαιοτάτων χρόνων της εν τη νήσω ελληνικής κυριαρχίας.

     Oι καθαράν ελληνικήν έχοντες την καταγωγήν ούτοι αγρόται, εφοδιαζόμενοι αναλόγως των πόρων αυτών με χρηματικόν τι ποσόν, καταφθάνουσιν εν συνοδίαις εις την πόλιν, ένθα οδηγούσιν εκ της χειρός την νεαράν αυτών σύζυγον ή αδελφήν, εν μέσω του συνωθουμένου πλήθους, εξηγούντες ενιαχού τ’ απαντώμενα, ως πρακτικώτεροι, ή εφιστώντες την προσοχήν των αλληλοκρατουμένων πολλάκις δίκην χορού, δύο ή τριών του γυναικείου φύλου χωρικών, επί παντός δια αυτούς περιέργου. Tινές τούτων φαίνονται οινοβαρείς, έτεροι δε ποιούνται επίδειξιν παλληκαρισμού, δια της εν της πρόσθεν θέσεως του καλύμματος της κεφαλής, όπερ περιτυλίσσει το αναπόσπαστον μανδήλιον, συγκρατούν επί της παρειάς αυτών άνθος τι, ενίοτε δε και ολόκληρον ανθοδέσμην, παρά τοις τοιούτοις και η εκπόρπισις του εσωκαρδίου και η εκ της οσφύος κρέμασις της ζώνης εισί δείγματα παλληκαρισμού, και διαθέσεως προς έριδα.

     Ένιοι αυτοδίδακτοι και αυτοχειροτόνητοι όντες ποιηταί και αοιδοί, άδουσι περιφερόμενοι ανά την παραλίαν, και τιθέμενοι την δεξιάν παλάμην ηνεωγμένην όπισθεν του ωτός αυτών, ωσεί θέλοντες να μεταβιβάσωσιν αθρόον τον γλυκύν ήχον της φωνής των, εις το ακουστικόν αυτών τύμπανον· ούτοι εισίν οι περιπατητικοί αοιδοί, έχομεν όμως τοιούτους και σταθμεύοντας. Eν μέση οδώ πολλάκις, ένθα καθ’ άπασαν την παραλίαν γραμμήν τοποθετούνται κατά τας δύο ημέρας της πανηγύρεως κεραστικαί τράπεζαι (παγκοι ιταλιστί λεγόμενοι, τουρκιστί δε τεσγάχ) ίσταται αντιμέτωπος δυάς τοιούτων ποιητών, με πλήρες κύπελλον εν χερσίν και απαγγέλλουσιν αυτοσχεδίως και εναλλάξ, διάφορα ποιήματα δίστιχα συνήθως, αλληλοδιαδόχως σχετιζόμενα και προκαλούντα τον γέλωτα των κύκλω παρισταμένων, καθό μετέχοντα ειρωνείας και σκώμματος, αφορώντα τον έναντι εκάστου ιστάμενον διαγωνιστήν.

     Kατά τον αυτόν καιρόν λέμβοι και πλοιάρια πλήρη επιβατών, προ πάντων χωρικών, διασχίζουσι τινά μεν πλησίστια άλλα δε δια κώπης, τον λιμένα· εν τοις πλοιαρίοις τούτοις δύο πάντοτε χορευταί ακούραστοι, χορεύουσι φρενητιωδώς και μεγάλοις άλμασιν, έχοντες καθ’ όλην την έντασιν υψωμένους τους βραχίονας, και ρυθμίζοντες τον χορόν αυτών, δια του οξέος ήχου του ζορνέ, και του υποκώφου δούπου του τυμπάνου. Tινές των κατά την περιφέρειαν των διαπλεόντων τούτων σκαφών καθημένων, και μάλιστα γραΐδια, κύπτοντα προς την θάλασσαν, λαμβάνουσιν δια της παλάμης ύδωρ, δι’ ου νίπτονται δίκην αγιασμού, θεωρούντες αυτό ως εξιλαστήριον των παραπτωμάτων αυτών, διότι κατ’ αυτούς επειδή εορτάζει η θάλασσα, άπαν το ύδωρ αυτής την ημέραν εκείνην εξαγιάζεται.

     Πλείστα ξενοδοχεία εισί πλήρη κατά την εορτήν ταύτην δαιτυμόνων, οίτινες τρώγουσιν, άδουσι και θύουσι τω Bάκχω.

     Eις διάφορα μέρη της παραλίας, καπνός μετ’ οσμής καιομένου ελαίου, προσβάλλει την ρίνα και τους οφθαλμούς των πανηγυριζόντων, αναδιδόμενος εκ των τηγανίτων ους κατασκευάζουν εξ αζύμου φυράματος, πολλοί αγορασταί τούτων ίστανται κρατούντες εν χερσί πινάκιον, όπερ καθαρίζουν λίαν επιμελώς εκ του μέλιτος, δια των τηγανίτων ους απλήστως καταβροχθίζουσι.

     Φωναί διάφοροι των πωλούντων τρωκτά και οπώρας, επαινούντων αυτάς, ήχος βιολίωνν εις άπαντα σχεδόν τα καφφενεία, παιζόντων συγχρόνως και εκ του συστάδην, αλλοία τεμάχια προσβάλλουσι την ακοήν, η δ’ απαραίτητος εις τας πανηγύρεις μας πνιγηρά κόνις, εισερχομένη εις τας ρώθωνας, και επικαθημένη επί των φορεμάτων των πανηγυριζόντων, επαυξάνει την διασκέδασιν και τέρψιν αυτών.

     Tα παράθυρα όλων των παραλίων οικιών, βρίθουν κεφαλών γυναικείων προ πάντων, φερουσών τα του συρμού υψικόρυφα καπελλίνα. Tα πρόσωπα ταύτα, εις επί το πολύ ευειδή, παρίστανται εις επιφανές ούτω μέρος, οιονεί θέλοντα να υπενθυμίσωσιν εις τον θεατήν την Θεάν εις ήν αφιέρωται η εορτή αυτής και της οποίας ο υιός γίνεται αφορμή να φαιδρύνωνται δια μειδιάματος επιχαρίτου, διότι κάτωθι κάθηνται ή ίστανται ατενίζοντα, προσφιλή και συμπαθή πρόσωπα.

     Eνί λόγω η πανήγυρις αύτη, οχληρά τοις πλείστοις, ευχάριστος δε εις όσους τέρπονται ή ευχαριστούνται εις όσα ήδη ανεφέραμεν, είναι σύγχισις, θόρυβος, ενόχλησις, κυκεών, δικαίως φέρουσα το απόλυτον όνομα “Kατακλυσμός” διότι εν αυτή και δι’ αυτής, κατακλύζονται μύρια συγχρόνως αισθήματα, του κέρδους, του Bάκχου, της γαστριμαργίας, της περιεργείας, και εν τέλει του υιού, της εορταζομένης θεότητος.»

                                                  (Εφημ. Ένωσις, 7/19 Iουνίου 1886)

002

Ο Παύλος Βαλσαμάκης (1802-1889), επτανησιακής καταγωγής λαρνακέας γιατρός με σπουδές στην Πίζα της Ιταλίας, είχε σημαντικότατη επαγγελματική και κοινωνική παρουσία στην Λάρνακα του 19ου αιώνα. Η πόλη τιμώντας τον έδωσε το όνομά του σε κεντρικό δρόμο, όμως πενήντα χρόνια ύστερα από το θάνατό του στο δρόμο δόθηκε άλλο όνομα. (Πολλά χρόνια αργότερα άλλο δημοτικό συμβούλιο επανόρθωσε δίνοντας το όνομά του σε άλλο δρόμο της πόλης)   Πικραμένος από την αλλάγή που είχε γίνει, ο ποιητής Παύλος Βαλδασερίδης (1892-1972), εγγονός του Βαλσαμάκη, δημοσίεψε (περιοδικό Πάφος, χρονιά Δ΄ αρ. 4, Απρίλης 1939) το πιο κάτω ποίημά του, που περιλαμβάνει στοιχεία γα την κοινωνική προσφορά και τη φυσική ευγένεια αυτού του σημαντικού προγόνου του.

“Οδός Βαλσαμάκη”

          Σου πήρανε το δρόμο σου, παππού! Πενήντα χρόνια

          είν’ αρκετή, στον τόπο μας, αθανασία για σε

          και τ’ όνομά σου. Μη κανείς θα ζήσει κιόλας αιώνια;

          Κι ο που τιμήθηκε σα θεός κι εκείνος π’ άγιασε,

          όταν θα ξεψυχήσ’ η γη, σαν το ’παθε η σελήνη,

          ό,τι όνομα κι αν έχουνε, θα ξεχαστούν κι εκείνοι.

 

          Δε θα θυμώσω, γέροντα. Και πώς, μες στην καρδιά μου,

          που ζουν τα χαμογέλια σου, μπορεί ν’ ανάψει οργή;

          Μα με την ηρεμότατη και σίγουρη μιλιά σου,

          χαϊδεύοντας τη φόρμιγγα που πήρ’ απ’ τον Ερμή,

          μορφή πως ήσουνα, θα ειπώ, με πνεύμα ταιριασμένη

          από τις πιο εκλεκτές που φάνηκαν στην οικουμένη.

 

          Γιατρός, τον άρρωστο έβλεπες με μάνας τρυφεράδα

          κι αν η Επιστήμη πάσκιζε σαν άγνωρο παιδί,

          της λέξης σου η λεπτή ευωδιά και του ματιού η γλυκάδα,

          στη μητρική, τον άρρωστο, κρατούσανε τη γη.

          Κι αν ήτανε φτωχός κανείς, η πείνα μη σ’ τον πάρει

          φεύγοντας, του άφηνες λεπτά, κάτ’ απ’ το μαξιλάρι.

 

          Φίλος κι εφαρμοστής, στη ζωή, του ελληνικού του λόγου,

          περπάταγες σκορπίζοντας και γνώση σου και βιος.

          Κι εχθρός μονάχ’ αλύγιστος του μίσους και του ψόγου,

          σε σύμβολα έκλεινες απλά το εσώτερό σου φως.

          “Γεμώννω το τσιμπούκιμ μου καπνόν που το πουντζίμ μου,

          πυρκολοώ τζ’ αφταίννω το, λαμπρόν που το φλαντζίμ μου”.

 

          Δίστιχο τέτοιο να χαρούν, πολλοί δε θα μπορούσαν.

          Μα ο παπουτσής που σ’ άκουγε σαν το ’λεες κι ο ψαράς

          γροικούσαν κάτι αφάνταστο και σου χαμογελούσαν,

          κομμάτια της παγκοσμικής αγάπης και χαράς.

          Απλός και υπέροχος ανάθρεφες μια κοινωνία

          που με τις πλέον ευγενικές την έβαλ’ η ιστορία.

 

          Σου πήρανε το δρόμο σου, παππού! Πικρό λιγάκι.

          Μ’ αν ευνοϊκό πετύχει το τραγούδι μου καιρό,

          αυτό θε να ’ναι το δικό σου, ω γέροντα, σοκάκι,

          δικό σου κι απαράγραφτο, σαν τέμενος ιερό.

          Κι εδώ, κάτι περσότερο οι διαβάτες θα γνωρίσουν,

          πώς ελεγόσουν και μαζί, στον τόπο μας, ποιός ήσουν!

003

Η Σκάλα και η Λάρνακα όπως τις σχεδίασε ο ρώσος ιερέας Βασίλι Μπάρσκι σε επίσκεψή του το 1727. Όπως φαίνεται στο σχέδιο οι τρούλοι της εκκλησίας Αγίου Λαζάρου είχαν ήδη αφαιρεθεί.

Νοέμβριος 2008
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    Δεκ. »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930