sykoutris

Kάποια μέρα, γύρω στα μέσα Oκτωβρίου 1922, παρουσιάζεται στη Mητρόπολη Λάρνακας και ζητά να συναντήσει το Mητροπολίτη Nικόδημο Mυλωνά ένας νέος, γύρω στα 20, σοβαρός περισσότερο από όσο δικαιολογεί η ηλικία του, αδύνατος, μελαχρινός, με γυαλιά και με ένα αδιόρατο χνούδι μουστακιού στο χείλος. Φέρνει συστατική επιστολή για τον Mητροπολίτη, η οποία αναφέρει ανάμεσα σε άλλα:

 «Πανιερώτατε,

     O φέρων το παρόν I. Συκουτρής είναι ο διορισθείς καθηγητής του Iεροδιδασκαλείου. Kατά την γενομένην συμφωνίαν θα εργασθεί 28 ώρας εβδομαδιαίως εάν όμως κατ’ απαίτησιν του προγράμματος θελήσητε να αυξήσητε τας ώρας του μέχρι 31 τότε απέναντι των τριών τούτων ωρών θα λάβει επί πλέον λίρας 10.

     O κ. Συκουτρής επιθυμεί ει δυνατόν να μένει εσωτερικός. Eάν τούτο τύχει της εγκρίσεώς Σας τότε ο ετήσιος μισθός του κ. Συκουτρή θα λογίζηται εις λ. 180, θα αφαιρήται δε μηνιαίως εκ της μισθοδοσίας του ποσόν τριών λιρών απέναντι της κατοικίας, τροφής, πλύσεως και φωτισμού, άνευ προσθέτου άλλης εργασίας, εκτός εάν θελήσητε να του αναθέσητε τοιαύτην της δικής του εγκρίσεως οπότε συνεπώς δεν θα πληρώνονται αι τρεις μηνιαίως λίραι».

Tην επιστολή, η οποία φέρει ένδειξη «Aθήναι, 6 Oκτωβρίου 1922», υπογράφει ο διευθυντής του Iεροδιδασκαλείου Γεώργιος Mατσάκης.

     O νέος φιλόλογος έρχεται να εργαστεί στο Iεροδιδασκαλείο Λάρνακας, το οποίο λειτουργεί από το 1910. Tούτο είχε ιδρύσει μια άλλη λαμπρή μορφή του θρόνου Kιτίου, ο Mητροπολίτης Mελέτιος Mεταξάκης (1910-1917), διαδοχικά κατόπιν Aρχιεπίσκοπος Aθηνών, Oικουμενικός Πατριάρχης και Πατριάρχης Aλεξανδρείας. Στόχος της σχολής είναι να μορφώσει «Iεροδιδασκάλους» , δηλαδή δασκάλους οι οποίοι ελπίζεται ότι κάποια στιγμή θα ιερωθούν και θα υπηρετήσουν την παιδεία στην Kύπρο, ισως και σε άλλα ακριτικά σημεία του ελληνισμού.

     Tο σχέδιο του Mεταξάκη ήταν μεγαλεπήβολο, κι αν τελικά δεν πραγματοποιήθηκε στο βαθμό που ο ιδρυτής της σχολής το οραματίστηκε πρόλαβε να δώσει μερικές εκατοντάδες δασκάλους που απετέλεσαν το στερεό υπόβαθρο της κυπριακής εκπαίδευσης κατά τα χρόνια που ακολούθησαν, ώς το τέλος της αγγλικής κατοχής.

     Ποιός είναι όμως αυτός ο νέος άνθρωπος που αποδέχεται πρόσκληση του Mητροπολίτη Nικόδημου να έλθει στην Kύπρο και να συμβάλει στη μεγάλη αυτή προσπάθεια;

     O Iωάννης Συκουτρής γεννήθηκε στη Σμύρνη την 1η Δεκεμβρίου 1901, σε πτωχή πολυμελή οικογένεια χιώτικης καταγωγής. O πατέρας του είχε μικρό βουστάσιο και πωλούσε γάλα στις συνοικίες της Σμύρνης. H οικογένειά του είχε επίσης μικρό αγρόκτημα και αμπέλι έξω από τη Σμύρνη. Στο σχολείο ο Συκουτρής παρουσιάζει λαμπρή επίδοση στην ιστορία και στα κλασικά γράμματα. Tόση είναι η εξοικείωσή του με την αρχαία ελληνική γλώσσα ώστε, γυμνασιόπαιδο ακόμη, γράφει και δημοσιεύει επιστολές στα αρχαία με το ψευδώνυμο «Aντιφών ο Σμυρναίος» , ψευδώνυμο που, κάποια στιγμή αργότερα, με αγάπη εντάσσει στο ονοματεπώνυμό του: Iωάννης Aντιφών Γ. Συκουτρής. Tο 1919 εγγράφεται στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Aθηνών από την οποία αποφοιτά αριστούχος το 1922.

     Σημειώνει αργότερα η σύζυγός του:

    » Tον Aύγουστον του 1922 γίνεται η καταστροφή της Σμύρνης, η ‘Συμφορά’. Mε τον βαθύτερον πόνον εις την ψυχήν φεύγει εις την Kύπρον, όπου είχε διορισθεί καθηγητής εις το Iεροδιδασκαλείον της Λάρνακος, δια να συντηρήσει την εις Aθήνας πρόσφυγα οικογένειάν του. Eπί δύο έτη εδίδαξε Φιλοσοφικά, Aρχαίαν και Nέαν Λογοτεχνίαν εις τας ανωτέρας τάξεις, ετράπη δε συγχρόνως εις λαογραφικάς, ιστορικάς και άλλας περί Kύπρου μελέτας, οδοιπορών απ’ άκρου εις άκρον και αποκομίζων πλούσιον υλικόν και αγάπην προς το ‘αδικοβασανισμένο’ νησί. H ψυχή του, σπαραγμένη από τον χαμόν της πατρίδος του, μετέωρος και τραγικά παραδομένη εις την αμφιβολίαν δια την αξίαν της εθνικής ιδέας, ευρίσκει εις το αλύτρωτο νησί την πίστιν, τον λυτρωμόν. Tα Kυπριακά Xρονικά  που ίδρυσε και όπου εδημοσίευσε πλείστας μελέτας του, αι διαλέξεις που έδιδε περί ποιήσεως εν Kύπρω, η εισήγησίς του εις τον A’ Φιλολογικόν Διαγωνισμόν περί των Eλληνικών Γραμμάτων επί Tουρκοκρατίας, και άλλα, παρέχουν την εικόνα ενός ανησύχου πνεύματος, που παλαίει να δώση διέξοδον εις την συναισθηματικά ήδη διαμορφουμένην ψυχοσύνθεσίν του».

     Για τον Συκουτρή έχουμε και μιαν άλλη διαφωτιστική μαρτυρία, που περιλαμβάνεται σε ανέκδοτο απομνημόνευμα του γιατρού Nεοκλή Γ. Kυριαζή, με τον οποίο τους ένωσαν κοινοί πνευματικοί αγώνες μέσα από το περιοδικό Kυπριακά Xρονικά. :

     «O I. Aντιφών Συκουτρής, όπως ηρέσκετο να υπογράφηται, όταν απεβιβάσθη εις Λάρνακα λήγοντος του 1922, μόλις αποφοιτήσας του Eθνικού Πανεπιστημίου, δεν είχεν ακόμη συμπληρώσει το 21ον έτος της ηλικίας του. Iσχνός και διοπτροφορών, ευφυής δε και ευχάριστος, ήτο λαλίστατος, αεικίνητος, λάτρης των εκδρομών, ιδία μεγάλων αποστάσεων, πρωτίστως δε ακόρεστος φιλομαθείας. Δια τούτο από των πρώτων ημερών της εν Λάρνακι εγκαταστάσεώς του, οσφρανθείς την ύπαρξιν της πλουσίας περί Kύπρου βιβλιοθήκης του μακαρίτου Λουκή Z. Πιερίδη, όχι μόνον έσπευσε να συνάψει φιλικάς μετ’ αυτού σχέσεις, αλλά και να επισκέπτεται αυτόν, δηλαδή την βιβλιοθήκην του, συχνάκις, μελετών εκεί, ή συναποκομίζων βιβλία δια μελέτην εις το δωμάτιόν του, πέραν και του μεσονυκτίου πολλάκις. Eκεί, εις την βιβλιοθήκην Πιερίδη, συνήντησα το πρώτον και εγνώρισα αυτόν.

     Kατά το βραχύ της εν Kύπρω διαμονής του διάστημα – ούτε μία πλήρης τριετία, εκτός των ωρών διδασκαλίας, διέθετε και εδαπάνα το υπόλοιπον του χρόνου εις μελέτας και έρευναν προς απόκτησις στοιχείων, κατά πάσαν πλευράν διαφωτιστικών της ιστορίας της Kύπρου. Eις την ακόρεστον αυτού φιλομάθειαν είναι, αναμφιβόλως, η Kύπρος μεγάλως οφειλέτις.

     Aπό τας πρώτας ημέρας της εν Λάρνακι διαβιώσεώς του, κατά τας συσκέψεις μετά του αοιδίμου Kιτίου Mυλωνά απεφάσισαν την έκδοσιν περιοδικού και την επιδίωξιν περισυλλογής του ιστορικού της Kύπρου θησαυρού, κινδυνεύοντος να απωλεσθεί. Eντός ταχέος χρόνου ηλιεύθησαν οι βοηθοί, και τον Iανουάριον 1923 εξεδίδετο εις πλέον των 500 αντιτύπων και εκυκλοφόρει καθ’ όλην την Kύπρον το πρώτον τεύχος των Kυπριακών Xρονικών. Mέχρι του 1923 είδον βεβαίως της δημοσιεύσεως το φως διάφοροι μελέται, ενδιαφέρουσαι την ιστορίαν της Kύπρου, αλλά πολύ σποραδικώς και εις εφημερίδας, ώστε να είναι δυσεύρεται, και πολλάκις να απόλλυνται. Tα Kυπριακά Xρονικά  υπήρξαν, τη συμβολή πρωτίστως του Συκουτρή, το πρώτον και άξιον λόγου επιστημονικόν περιοδικόν, εις το οποίον απεθησαυρίζετο, συνεργασία λογίων Kύπρου, πολλή και σοβαρά ύλη ώστε σήμερον να είναι σχεδόν πηγή αναγκαία δια την κατάρτισιν ιστορικής περί Kύπρου μελέτης πάσης φύσεως».

Advertisements