You are currently browsing the monthly archive for Οκτώβριος 2009.

LarnacaFruitExport

“Η εικών της φορτώσεως οπωρών, δι εξαγωγήν, εν Λάρνακι, παρουσιάζει τυπικήν τινα σκηνήν διαρκεία της εποχής των οπωρών. Μεγάλαι ποσότητες οπωρών εξάγονται εις Αίγυπτον, όπου υπάρχει σταθερά και εξαίρετος αγορά.

Είναι άξιον ενδιαφέροντος να σημειώσει τις ότι κατά το έτος τούτο κεράσια εξήχθησαν της Νήσου δια πρώτην φοράν.

Φύλλα ρωδιών κατέχουσι περιφανή θέσιν εν της εις Αίγυπτον εφετεινή εξαγωγή. Ταύτα χρησιμοποιούνται προς κατασκευήν βαφής δι’ ενδύματα”.

[Κυπριακή Εφημερίς, Οκτώβριος 1915].

[Στις 25 Νοεμβρίου 1925 ο Μουσταφά Κεμάλ απαγόρευσε στους Τούρκους της Τουρκίας να φορούν φέσι. Παρ’ όλα αυτά στην Κύπρο, και ύστερα από σχεδόν μισό αιώνα “φωτισμένης” αγγλικής διοίκησης, το φέσι εξακολουθούσε να αποτελεί απαραίτητο εξάρτημα της στολής των αστυνομικών, (μία πρακτική που ίσως εξυπηρετούσε και ευρύτερους αγγλικούς πολιτικούς σκοπούς).

PolicemanΓια τον λόγο αυτό κατά καιρούς έβλεπαν το φως της δημοσιότητας άρθρα και κείμενα για την κατάργησή του φεσιού, όπως το ακόλουθο, δημοσιευμένο στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας της Ισότης, της Λάρνακας, τον Ιανουάριο 1926].

“Δίκαια παράπονα ακούομεν καθημερινώς από τους αστυνομικούς δια την μη αντικατάστασιν του καλύμματός των.

Δεν βλέπομεν κανένα λόγον αναγκάζοντα τον έντιμον Αρχιαστυνόμον να εμμένει εις την προς τους αστυνομικούς αρνητικήν απάντησίν του γενομένην πριν της καταργήσεως του φεσιού υπό του Κεμάλ.

Μήπως θέλει να καθιερώσει το φέσι ως ιδιαίτερον κάλυμμα της κυπριακής αστυνομικής δυνάμεως;―

Το φέσι απεδείχθη ακατάλληλον και ιδίως κατά τους θερινούς μήνας.

Δεν νομίζει ο έντιμος Αρχιαστυνόμος ότι φαίνεται αναχρονιστική η φεσοφορία της αστυνομίας μας την στιγμήν που αύτη τιμωρείται και δια τουφεκισμού εν Τουρκία;”

[Διαφήμιση των γενικών αντιπροσώπων των αυτοκινήτων Chevrolet, Γ. Π. Λ. Μαυροΐδης, της Λάρνακας, σε σκαλιώτικη εφημερίδα του 1927].

Chevrolet1927

Μία ακόμη μαρτυρία από τα εγκαίνια της «Μεγάλης Αποβάθρας» της Λάρνακας, που έγιναν το 1882. Πρόκειται για σχέδιο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Έσπερος, της Λιψίας, την ίδια εποχή. [Περισσότερα για το ίδιο θέμα, βλ. ανάρτηση αρ. 106].

LarnacaPier1882

[Για τον γιατρό και ποιητή Θρασύβουλο Ρώπα (1841-1890), συγγραφέα του πρώτου βιβλίου που τυπωθηκε στη Κύπρο και προσωπικότητα γνωστή για τις εκκεντρικότητές της, έγινε αναφορά και στην ανάρτηση αρ . 14. Άντάξιο του ιδιότυπου χαρακτήρα του ήταν και το τέλος του: αυτοκτόνησε με επιδεικτικό τρόπο, δίνοντας την ευκαιρία στη δημοσιογραφία της εποχής να καλύψει με κάθε λεπτομέρεια τις τελευταίες του ώρες!

RopasΣε φύλλο της εφημερίδας Ένωσις, του φίλου του Χριστόδουλου Κουππά, τον Φεβρουάριο 1890 δημοσιεύονται με σχεδόν “κινηματογραφική” ακρίβεια οι λεπτομέρειες αυτής της εντυπωσιακής αυτοκτονίας, η οποία συντάραξε τη μικρή κοινωνία της πόλης. Ο Ρώπας φαίνεται υπέφερε και από κάποιο δερματικό νόσημα και όπως σημειώνεται στην εφημερίδα, είχε αποπειραθεί να αυτοκτονήσει και προηγουμένως. Όμως αυτή τη φορά πέτυχε το σκοπό του κάτω από το “άπλετο φως δημοσιότητας” της εποχής].

“Από τινος εφαίνετο πάλιν κυριευθύς υπό της συνήθους μελαγχολίας και καταληφθείς υπό της βδελυκτής μανίας τού να καταστρέψη τον βίον λαμβάνων δηλητήρια φάρμακα προς ά ακαταμάχητον είχε κλίσιν, άμα ως εκυριεύετο υπό της μανίας της αυτοχειρίας. Από τινος λοιπόν ήρξατο πάλιν να επιθυμή να καταστρέψη την ζωήν του, απόπειραι δε προς τούτο εματαιώθησαν υπό των οικείων λαβόντων πάντα τα μέτρα και οίκοι και εν τοις φαρμακείοις, και κωλύσαντες πάσαν προέλευσιν δηλητηριωδών φαρμάκων. Ο μακαρίτης ανυπομόνως και αντί πάσης θυσίας εζήτει να προμηθευθή τοιαύτα, προθύμως δε έδωκε παραγγελίαν αυτών προς τινα συμπολίτην του μεταβαίνοντα δι’ υποθέσεις του εις Βηρυτόν· η κακόβουλος όμως αύτη εντολή δεν εξετελέσθη, και ο ιατρός εδυσανασχέτει επί τη αποτυχία του φονικού σκοπού του, διό απεφάσισε ν’ αλλάξη τρόπον και να μεταχειρισθή έτερα μέσα, ίνα δυνηθή να φθάση εις το ποθούμενον αποτέλεσμα. Εικάζεται ότι τας μικράς δόσεις του φαρμακου άς ακωλύτως πλέον επρομηθεύετο παρά των φαρμακείων, και των οποίων οι συγγενείς του επέτρεπον την χρήσιν προς ανακούφισιν του νοσήματός του, ο μακαρίτης επιμελώς εφύλαττε και απεταμίευεν, ίνα άπαξ δια παντός μεταχειρισθή αυτάς και επισύρη τον θάνατον όν ανυπομόνως επεθύμει.

Δυστυχώς θα συνεπληρώθη η απαιτουμένη προς καταστροφήν ποσότης του φαρμάκου, ήν ελήψατο τη παρελθούση Κυριακή περί ώραν τρίτην μ.μ. Έπιε το ιατρικόν και ωσεί εκπληρώσας επιβαλλόμενον αυτώ καθήκον από πολλού μελετώμενον αλλά μη κατορθούμενον, ως άνθρωπος έχων την συνείδησίν του ήρεμον, μετέβη εις το καφενείον ίνα παίξη τα προσφιλή αυτώ χαρτία. Εκεί είτε ίσως διότι εξησφάλισε το απαίσιον έργον του, είτε διότι επήλθεν η μεταμέλεια, εφώνησεν ιδία τον γαμβρόν του και τω ανεκοίνωσε την ένοχον πράξιν του· ο δυστυχής κ. Πρέντζας εφρικίασεν επί τω ακούσματι και ηθέλησε να ανακοινώση το γεγονός προστρέχων εις ιατρούς και χρώμενος τα σωτήρια μέσα, αλλ’ ο μακαρίτης, “στήθι”, τω λέγει επιτακτικώς· “εις μάτην θα επικαλεσθής βοήθειαν, διότι ουδεμίαν συνδρομήν προτίθεμαι να δεχθώ”, εξηκολούθησε δε τον δρόμον του, προς την συνοικίαν Αγίου Λαζάρου, επιθυμών ίνα δια του περιπάτου επισπεύση την ολεθρίαν του φαρμάκου ενέργειαν. Ο ατυχής γαμβρός του εν αμηχανία μεγίστη ηκολούθησεν αυτόν εκλιπαρών και παροτρύνων ίνα δεχθή να καλέση ιατρούς προς σωτηρίαν του, εκείνος δ’ ηρνείτο μέχρις ότου αφίκοντο εν τη οικία· εκεί άμα ως έμαθον οι συγγενείς του την δυσάρεστον είδησιν ήρξαντο ανησυχούντες και προτρέποντες τον ιατρόν να δεχθή πάσαν δυνατήν συνδρομήν, αλλ’ ούτος επέμενε πεισματωδώς, λέγων ότι ενόσω ευρίσκεται εις τας αισθήσεις του ουδένα θέλει δεχθή ιατρόν, αλλ’ ούτε λάβη ιατρικόν τι, εξέφραζε δε συγχρόνως την απορίαν του και ανυπομόνει δια την βραδύτητα της δηλητηριώδους ενεργείας.

Επήλθεν η νυξ και μετ’ ευχαριστήσεως ανήγγειλε τοις οικείοις του ότι ήρξατο αισθανόμενος νυγμούς, οίτινες βαθμηδόν μετετράπησαν εις ενδομύχους αλγηδόνας και τότε κατεκλίθη· περί την 11ην εσπερινήν ο ατυχής Θ. Ρώπας ήν όλως αναίσθητος συστρεφόμενος εν τη κλινη του.

Τότε προσήλθον οι ιατροί της πόλεως, μεταχειρισθέντες επί του αγωνιώντος πάν μέσον σωτηρίας, αλλά φευ! Ήτο πλέον αργά, εβασανίζετο ο δύστηνος μέχρι της 10ης εωθινής ώρας, ότε πλέον παρέδωκε το πνεύμα, του επαράτου δηλητηρίου επιτελέσαντος την  καταστροφήν.

Τοιούτο τέλος έσχεν ο καλός Θ. Ρώπας, γενόμενος θύμα της επιμονής και της αδυναμίας του συγχρόνως”.

Ένας «αλλιώτικος» ναός του Αγίου Λαζάρου παρουσιάζεται στο ταχυδρομικό δελτάριο του Θ. Ν. Τουφεξή (από τη δεκαετία του 1930) όταν ακόμη η ομορφιά του κτίσματος κρυβόταν κάτω από την ισοπεδωτική κάλυψη χονδροειδούς σοβατίσματος.

StLazarusChurch

Το ιστορικό ξενοδοχείο της Λάρνακας «Τέσσερα Φανάρια» («Ουάιτσον») ―λειτουργούσε από τον Ιανουάριο 1950 και κατεδαφίστηκε πριν από λίγο καιρό― ήταν θέμα και προηγούμενης ανάρτησης (βλ. αρ. 76). Εδώ προστίθενται τρεις ακόμη φωτογραφίες, από φυλλάδιο της δεκαετίας του 1960.

FourLanterns1

Το ξενοδοχείο όπως το έβλεπαν, για δεκαετίες όσοι περνούσαν από την περιοχή ή κάθονταν για ένα ποτό στις Φοινικούδες.

FourLanterns2Άποψη από τη θάλασσα, με το ξενοδοχείο στο κέντρο της παραλίας

FourLanterns3Η περιοχή μπροστά στο ξενοδοχείο πριν από την «ανάπλαση» του παραλιακού μετώπου

Μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και με την επιστροφή των κυπρίων εθελοντών στρατιωτών οι οικονομικές δυσκολίες και η ανεργία, που ήδη μάστιζαν τον τόπο, έγιναν ακόμη πιο αισθητές. (Οι δυσκολίες συνεχίστηκαν για αρκετά χρόνια αργότερα, πράγμα που οδήγησε σε μαζική μετανάστευση προς την Αγγλία και την Αυστραλία κατά τη δεκαετία του 1950). Αυτή την περίοδο συχνές ήταν οι εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για τις στερήσεις αλλά και τη διάψευση των προσδοκιών του κυπριακού λαού.

Στις πέντε φωτογραφίες που ακολουθούν, ο φωτογραφικός φακός του Μηνά Τιλμπιάν παρακολουθεί σε κεντρικούς δρόμους της Λάρνακας, βήμα προς βήμα, τη διαμαρτυρία μελών της Ένωσης Κυπρίων Αποστράτων, που είχε ιδρυθεί το 1944.

Tilbian1

Η παρέλαση ξεκινά από τα γραφεία της ΠΕΟ στη Λεωφόρο Αθηνών, από την πλατεία όπου βρισκόταν (τότε) η προτομή του Κίμωνα, με συνθήματα όπως «Πολεμήσαμε για λευτεριά κι εμείς ακόμα δούλοι», «Δώστε ψωμί για τους απόστρατους», κ.ά. Συνοδεύεται από πεζό αστυνομικό.

Tilbian2

Συνεχίζει την πορεία της στη λεωφόρο Αθηνών περνώντα μπροστά από το «Κέντρο Γουυάιτσον» (το οποίο είχε αρχίσει τη λειτουργία του τον Απρίλιο 1947 αποκλειστικά ως καφεζαχαροπλαστείο, εστιατόριο και μπαρ),

Tilbian3

Από την πλατεία Βασιλέως Παύλου στρέφεται με κατεύθυνση προς τον Αστυνομικό σταθμό, περνώντας μπρος από τα γραφεία Α.Λ. Μαντοβάνη.

Tilbian4

Συνεχίζει στον ίδιο δρόμο, περνώντας μπρος από την οικία Εδμ. Μουράτ

Tilbian5

και καταλήγει στην κεντρική αρτηρία που διαχωρίζει τη Σκάλα από τη Λάρνακα (σημερινή λεωφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου). Συνοδεύεται από ποδηλάτη αστυνομικό ―που προστέθηκε ίσως όταν η διαδήλωση διαμαρτυρίας περνούσε μπρος από τον σταθμό.

Μια μικρή επιλογή ενθυμημάτων του παλαιού σκαλιώτικου κινηματογράφου μέσα από προγράμματα παραστάσεων των κυριοτέρων κινηματοθεάτρων της πόλης.

Cinema1908

Cinema1948

Cinema1949

Cinema1954

Cinema1959

Cinema1963

Σε παλαιότερη ανάρτηση (αρ. 47: “Επιστολή για το Αλβανικό Μέτωπο”), είχε παρουσιαστεί μαρτυρία του λαρνακέα εθελοντή στρατιώτη Κώστα Αντωνιάδη για τις κακουχίες που οι έλληνες στρατιώτες είχαν υποστεί κατά τη διάρκεια του πολέμου στα βουνά της Αλβανίας. Εδώ προστίθεται και σχετικό φωτογραφικό υλικό από την ίδια περίοδο. Πρόκειται για μαρτυρίες από στιγμές ανάπαυσης ή διασκέδασης, μια και ο ερασιτεχνικός φακός δεν ήταν δυνατόν να καταγράψει, με την ίδια άνεση, και τις πολεμικές δραστηριότητες. Βέβαια, παρά την επιφανειακή εικόνα «ξεγνοιασιάς» η πολεμική αναμέτρηση ήταν στην πραγματικότητα πολύ σκληρή. [Ευχαριστώ την οικογένεια του συμπολίτη μας στρατιώτη για την παραχώρηση].

Antoniades1Έτοιμοι για μεταγωγή στο μέτωπο. Ο Κώστας Αντωνιάδης δεξιά.

antoniades2

Η επεξήγηση στην πίσω πλευρά γράφει: «Ενθύμιον στρατιωτικής μας ζωής. 1ον Σύνταγμα Πεζικού, 13ος Λόχος, Αθήναι 14.3.1939. [Από αριστερά:] Αντωνιάδης, Κουντούρης, Βασιλειάδης».

Antoniades3Στιγμές ανάπαυσης. Ο Κ. Αντωνιάδης ξαπλωμένος στο κέντρο της φωτογραφίας

Antoniades4Πάσχα του 1939 στο μέτωπο

Οκτώβριος 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Σεπτ.   Νοέ. »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031