You are currently browsing the monthly archive for Νοέμβριος 2009.

(Από τη συνάντηση της Κυριακής 2 Μαρτίου 1958)

Χάρτης του λιμανιού της Σκάλας και η Λάρνακα, με επιγραφή “Το λιμάνι των Σαλίνων και η Έρνικα”, από το The New Mediterranean Pilot, του William Heather (Λονδίνο 1802).

Όπως δηλώνεται, στηρίχθηκε σε “γαλλικά και ιταλικά στοιχεία των Michelot, Bremond, & Ayrouard, καθώς και των John Wilson και Joseph Foss Dessiou, του Βασιλικού Ναυτικού”. (Ίσως γι’ αυτό κάποιες λεπτομέρειες που προστέθηκαν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, όπως π.χ. το “κάστρο” στο εσωτερικό τμήμα της πόλης. Όπου λαλούν πολλοί πετεινοί… λέει και η γνωστή παροιμία!)

Οι Καμάρες είναι το πιο γνωστό τμήμα του παλαιού υδραγωγείου της Λάρνακας, το οποίο είχε κατασκευαστεί, γύρω στα 1745, με δωρεά του Αμπου Μπεκίρ Πασά ―πράξη κοινής ωφέλειας εντελώς ασυνήθιστη από τούρκο αξιωματούχο κατά την οθωμανική περίοδο. Σήμερα ολόκληρη συνοικία της γύρω περιοχής παίρνει το όνομά της από το χαρακτηριστικό αυτό κτίσμα.

Οι Καμάρες σε επιχρωματισμένο σχέδιο αγγλικού περιοδικού του 1878. Άποψη από τον απέναντι χαμηλό λόφο με θέα έως τη θάλασσα όπου ναυλοχούσε ο αγγλικός στόλος κατάληψης της Κύπρου. Ένα φορτωμένο καραβάνι από καμήλες προχωρεί προς την πόλη, προερχόμενο ίσως από τη Λεμεσό. [Παραχώρηση φωτογραφίας: Αλέξανδρος-Μιχαήλ Χατζηλύρα].

Οι Καμάρες με το φακό του φωτογράφου Glaszner μισό αιώνα αργότερα.

IoannisPerdiosΟ πρόωρα χαμένος σατιρικός ποιητής Ιωάννης Περδίος (1882-1930) παρ’ ότι σατίριζε με τους στίχους του προσωπικότητες και καταστάσεις της εποχής του, διέθετε ήπιο χαρακτήρα και φυσική ευγένεια που επέτρεπαν να είναι πάντοτε αγαπητός σε όλους. Από το 1911 και έως το θάνατό του εξέδιδε στη Λευκωσία την έμμετρη σατιρική εφημερίδα του Μαστίγιον, “Που δύο φορές τον μήνα κροταλίζει / και πότε πίπτει καυστικόν και πότε γαργαλίζει”, όπως έγραφε Όταν πέθανε τον έκλαψε όλη η Κύπρος.

Ο Περδίος τον Ιούνιο του 1918 ήλθε στη Λάρνακα, προσκεκλημένος του Δήμου της Πόλης, και πήρε μέρος ως μέλος κριτικής επιτροπής διαγωνισμών που έγιναν κατά τη διάρκεια της γιορτής του “Κατακλυσμού”. Μετά την επιστροφή του στη Λευκωσία δημοσίεψε στην εφημερίδα του το ακόλουθο στιχούργημα με χαριτωμένες εντυπώσεις και πληροφορίες για τη γιορτή. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απόψεις του για τη χρήση του κυπριακού ιδιώματος στη λαϊκή μας ποίηση.

Εις τη Σκάλα μάς επήραν για Κριτάς

Για να κρίνουμε τους ντόπιους Ποιητάς!

Χάρις στον Κυριαζή

Και τον Νίκο τον αγά μου

Πήγα με κριτάς μαζί

Σαν εκάθουμουν στ’ αυγά μου!

*

Με σηκώσαν απ’ εδώ

Και στη Λάρνακα με πήραν

Για ν’ ακούσω και να δω

Των Κυπρίων μας την λύραν!

*

Και στου Ζήνωνος την γη

Με τον Νίκο μου πηγαίνω

Και στο πόντε μ’ οδηγεί

Κι ενθουσιασμένος μένω!

*

Λευκοφόρες πετακτές

Εις το πόντε των ψαρεύαν

Με στολές τόσο λεπτές

Που κι αράχνες τες ζηλεύαν!

*

Κι είδαμε και μερικές

Που ξεκάλτσωτες διαβαίναν

Και γαμπίτσες δυο λευκές

Με μαγνήτισαν κι εμέναν!

*

Κι οι καλοί μας χωρικοί

Καθώς έμπαιναν στες βάρκες

Έχασκαν εκστατικοί

Που γυμνές θωρούσαν σάρκες!

*

Την βραδιάν παντού σβηστοί

Μέναν γλόμποι φωτοβόλοι

Κι όμως κάπου ―σαπριστί―

Εφεγγοβολούσαν όλοι!

*

Με τραγούδια και χορούς

Και κοσμοπλημμύραν τόση

Είδα τους παλιούς καιρούς

Πίσω πάλι να στραφώσι!

*

Μα κι εκλογικά πολλά

Ψουψουρούσαν κάθε βράδυ

Και κεφάλια με μυαλά

Στη φωτιάν εχύναν λάδι!

*

Λοιπόν κάθε μια βραδιά

Με σωστή κοσμοπλημμύρα

Πήγαινα κι εγώ, παιδιά,

Για ν’ ακούσω ντόπια λύρα!

*

Κι αοιδούς μας λαϊκούς

Ήκουα που κελαδούσαν

Κι εμαγεύεσο ν’ ακούς

Την αγροτικήν των Μούσαν!

*

Με μια γλώσσα ζωντανή

Σαν κι εκείνην του Βασίλη

Είχαν μέλι στην φωνή

Μα και ζάχαρη στα χείλη!

*

Τους ευρήκα δυνατούς

Σαν στην γλώσσα των τσιαττίζαν

Μα τους εύρισκα φρικτούς

Όταν ελληνικουρίζαν!

*

Σαχλοί μου ’χανε φανεί

Μ’ αρλεκίνων πατσαβούρες

Που τη γλώσσα την αγνή

Νόθευαν μ’ ελληνικούρες!

*

Κι εβροντούσα δυνατά

Με της Μούσης την μπουμπάρδα:

Με φτιασίδια σαν κι αυτά

Γλώσσαν κάμνετε μπαστάρδα!

*

Μα με γλώσσαν αμιγή

Μ’ εγοήτευσαν εκείνοι

Κι είπα: στην δική μας γη

Νέοι θα νας βγουν Στασίνοι!

[Σημειώσεις : Ο γιατρός και δημοτικός σύμβουλος Νεοκλής Γ. Κυριαζής υπήρξε ο εισηγητής των ανανεωμένων, από το 1918, εκδηλώσεων του Κατακλυσμού στη Λάρνακα. / πόντε = η μεγάλη αποβάθρα της Λάρνακας / σαπριστί = Μα το Θεό! (από παραφθορά αντίστοιχης γαλλικής έκφρασης)].

«H Aυτού Eξοχότης, ο Mέγας Aρμοστής κατέρχεται εις Λάρνακα τη 28η τρέχοντος· τη δε 29η η ευγενεστάτη Λαίδυ Bιδώλφ τίθησι τον θεμέλιον λίθον του νέου Διοικητηρίου.

Kαθ’ α επληροφορήθημεν, η A. Eξοχότης έχει δώδεκα μόνον προσκεκλημένους εις το πρόγευμα το δοθησόμενον μετά την κατάθεσιν του θεμελίου λίθου, και δεν σκέπτεται να ομιλήση, αλλ’ ουδέ επισημότητα μεγάλην να δώση εις το νέον έργον. Πότε άρα γε θα τεθή και ο θεμέλιος λίθος των μεταρρυθμίσεων, ως ημείς ενοούμεν αυτάς;»

Εφημερίδα Nέον Kίτιον 9/21 Oκτωβρίου 1881

GovernmentHouse1920

Τα κτήριο του Διοικητηρίου, όπως φαινόταν πίσω από τις κυβερνητικές αποθήκες (φωτογραφία Glaszner των μέσων δεκαετίας 1920).

«Πρωτοφανώς βροχερά ήτο η προχθές Kυριακή. Eις ένα δεκάωρον κατέπεσε βροχή υπερβαλούσα τας έξ ίντσες και προξενήσασα σοβαράς ζημίας. Aπό της πρώτης απογευματινής ώρας, ότε ήρχισεν η βροχή, εφαίνετο πως θα εξηκολούθει ραγδαία επί πολλήν ώραν. Πανταχού διεκόπη η κίνησις και οι δρόμοι εις πολλά μέρη κατέστησαν αδιάβατοι.

Tην 8ην της νυκτός οι κώδωνες του Aγ. Λαζάρου εσημείωσαν τον κίνδυνον. Tα Kαλυφάκια είχον πλημμυρίσει. Tο χανδάκι που φέρει εις την θάλασσαν τα νερά της λίμνης τ’ «Άηλαζάρου» είχε φέρει την πλημμύραν την οποίαν, τη υποδείξει του ιατρού κ. Kυριαζή, οδηγήσαντος δια μέσου των υδάτων, η αστυνομία, με τον δραστήριον υπαστυνόμον Xασάν εφ., προσεπάθησε να ελαττώση δια του ανοίγματος ενός παλαιού οχετού, φέροντος εις την θάλασσαν. Tο νερόν όμως ήτο υπερβολικόν και ήτο ανάγκη να εκτραπή ο ρους άλλου οχετού αιτίου της πλημμύρας, του εκβάλλοντος εκ των Kαμάρων παραλλήλως της Aλυκής εις την θάλασσαν. Άφθονον νερόν μετοχετεύθη εις την Aλυκήν, λαβούσαν πελωρίας διαστάσεις ώστε να φθάση μέχρι των σωρών του άλατος. H πεδιάς η από των Kαλυφακιών μέχρι του λόφου Aλυκής είνε απέραντος λίμνη.

Aι ζημίαι εκ της βροχής είνε πολλαί, τοίχων και οικιών καταπεσουσών πολλών, τόσον εις την Σκάλαν όσον και εις την Λάρνακα. Tο τετράγωνον Mόντη-Παντελίδη, οικία Σκούρου, το οικόπεδον Tελλίδη, έχουν μεταβληθή εις λίμνην. Eγένετο ανάγκη να μετκληθή υπό του Δήμου ο κ. Caffiero όπως υποδείξη τον τρόπον απαλλαγής από το νερόν, εκ του οποίου κινδυνεύουν πολλαί οικίαι αλλά και η υγεία της πόλεως.

H Eκκλησία του Aγίου Λαζάρου είχε δύο καθιζήσεις παρά την αγ. Tράπεζαν και εις την αριστεράν της πτέρυγα. Aτυχώς δεν εξητάσθη αν το υπέδαφος θα απήτει πρόνοιαν προς στερέωσιν του ναού. Tο αγίασμα υψώθη υπέρ το μνήμα, ανελθόν 5 σκαλιά. Aπό 25 ετών ουδείς ενθυμείται τοιαύτην ύψωσιν του αγιάσματος».

Εφημερίδα Iσότης 30 Ιανουαρίου 1926

[Μία κάπως διαφορετική απεικόνιση των Φοινικούδων, από χαρακτικό του άγγλου ζωγράφου Ρος Τόμας, το οποίο δημοσιεύτηκε σε κυπριακό περιοδικό το 1948].

Phinikoudes1948-copy

Στις 17 Οκτωβρίου 1948 ο Πεζοπορικός Όμιλος Λάρνακας (ΠΟΛ) με πολιτικό μνημόσυνο τίμησε τα έντεκα χρόνια από τον θάνατο του εξόριστου Μητροπολίτη Κιτίου Νικόδημου Μυλωνά (1889-1937). Η εκδήλωση έγινε στο προαύλιο του σωματείου, το οποίο στεγαζόταν τότε στο κτήριο του Νηπιαγωγείου Καλογερά, πλάι στην Αστική Καλογερά. Στο πυκνό ακροατήριο περιλαμβανόταν και ο Μητροπολίτης Μακάριος Β΄ (κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου) που μόλις λίγους μήνες προηγουμένως είχε εκλεγεί στο θρόνο Κιτίου. Ομιλητές ήταν ο γραμματέας του Πεζοπορικού Νίκος Γ. Δημητρίου, ο δήμαρχος Πάφου Χριστόδουλος Γαλατόπουλος και ο πολιτευτής Ν. Κλ. Λανίτης. [Το φυλλάδιο της εκδήλωσης παρουσιάζεται στην ανάρτηση αρ. 37].

Mylonas1

Ο προαύλιος χώρος του Πεζοπορικού με το πυκνό πλήθος. Δεξιά στο βάθος το κτήριο του Δημοτικού Καλογερά.

Mylonas2

Τμήμα του πλήθους που παρακολούθησε την εκδήλωση. Στην πρώτη σειρά, πρώτος αριστερά ο Μητροπολίτης Μακάριος Β΄.

[Για προηγούμενο βομβαρδισμό της πόλης βλ. και ανάρτηση αρ. 49].

“Ο δεύτερος συναγερμός της ημέρας, από εχθρική επίθεση στη Λάρνακα, δόθηκε στις 10.15 π.μ. και το τέλος του σήμανε στις 11.57 π.μ.

ItalianBomberΑρκετοί πολίτες φάνηκαν τυχεροί. Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση ήταν ενός γεωργού ο οποίος, παρ’ ότι μία βόμβα εξερράγη στον κήπο του, ο ίδιος δεν τραυματίστηκε. Ο γεωργός κ. Αχιλλέας Σάββα βρισκόταν σπίτι του, κοντά στην οδό Αγίου Γεωργίου, όταν μία βόμβα έπεσε έξω στον κήπο του. Η έκρηξη θρυμμάτισε σχεδόν όλα τα παράθυρα του σπιτιού αλλά ο κ. Σάββα δεν έπαθε τίποτε. Η βόμβα σκότωσε μία αγελάδα, δύο μοσχάρια, έξι κοτόπουλα και κατέστρεψε μερικά δέντρα.

Άλλη βόμβα έπεσε στον κήπο του σπιτιού της κ. Κισατζικιάν επί της οδού Αγίου Γεωργίου, καταστρέφοντας σχεδόν ολοκληρωτικά το σπίτι. Η κ. Κισατζικιάν υπέστη κάταγμα και στα δύο πόδια και έχασε τις αισθήσεις της. Μεταφέρθηκε αμέσως στο νοσοκομείο όπου λίγο αργότερα πέθανε.

Αρκετά σπίτια στη φτωχότερη συνοικία της πόλης έπαθαν μεγάλες ζημιές και πολύ λίγα κτήρια στην παλαιά πόλη γλύτωσαν από θρυμμάτισμα παραθύρων. Τα παράθυρα της οικίας του Διοικητή, κ. Weston, επίσης υπέστησαν ζημιές.

Ήταν φανερό ότι ο εχθρός επιτέθηκε χωρίς συγκεκριμένο στόχο και μόνο σκοπό είχε να ξεφορτωθεί αδιακρίτως τις βόμβες, ρίχνοντάς τες πάνω σε κατοικημένες περιοχές. Αρκετές βόμβες έπεσαν χωρίς να εκραγούν.”

[Μετάφραση από την εφημερίδα Cyprus Post, 15 Αυγούστου 1941].

[Σημειώσεις: Ο βομβαρδισμός έγινε από ιταλικό αεροπλάνο. Η οδός Αγίου Γεωργίου είναι η σημερινή Λεωφόρος Γρίβα Διγενή. Το σπίτι που καταστράφηκε βρισκόταν σε σημείο πλάι στο σημερινό Γυμνάσιο Δροσιάς. Ο κήπος που βομβαρδίστηκε είναι η γνωστή στους παλαιότερους “Περβόλα του Αχιλλέα”, στην περιοχή των οδών Κρήτης και Αιγύπτου].

Στη φωτογραφία: Ιταλικο βομβαρδιστικό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

[Ένας ευφάνταστος τρόπος διαφήμισης της σατιρικής υπερεπιθεώρησης «Απόφαν… έφαν», που παρουσιάστηκε στο κινηματοθέατρο «Παλλάς» Λάρνακας, στις 13 Ιανουαρίου 1965: Χρησιμοποιήθηκε ομοίωμα αμερικανικού χαρτονομίσματος πέντε δολλαρίων από τη μία όψη και σκίτσα γνωστών προσωπικοτήτων της κυπριακής πολιτικής ζωής από την άλλη].

ApofanEfan1

ApofanEfan2

Νοέμβριος 2009
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Οκτ.   Δεκ. »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30