You are currently browsing the category archive for the ‘Βιομηχανίες’ category.

Σημ. : Παρά την απαγόρευση διαφήμισης προϊόντων καπνού, η πιο πάνω υπεραιωνόβια διαφήμιση (του 1910), του Καπνεργοστασίου Γεωργίου Δ. Διανέλλου & Υιού, εξαιρείται λόγω παλαιότητας.

Advertisements

Από το 1906 και σχεδόν για δύο δεκαετίες γίνονταν συνεχείς προσπάθειες για να αποκτήσει η πόλη μόνιμη μονάδα παροχής ηλεκτρισμού. [Βλ. και ανάρτηση αρ. 83 : “Ηλεκτροφωτισμός Λάρνακας ―Τα πρώτα δύσκολα χρόνια”]. Τούτο έγινε πλήρως κατορθωτό μόλις στις αρχές του 1922, όπως μας πληροφορεί εφημερίδα της εποχής :

“Η πόλις μας ηλεκτροφωτίζεται ήδη από της 6 μ.μ. μέχρι του μεσονυκτίου καθ’ εκάστην εσπέραν. Ανάπτουν εις τας οδούς 300 λαμπτήρες, θα προστεθούν δε ακόμη 80 τοιούτοι.

Η ηλεκτρική εγκατάστασις εστοίχισε μέχρι σήμερον εις τον Δήμον 5000 λίρας. Εκ του ποσού τούτου αι 3000 λίραι εκαλύφθησαν δια δανείου, αι δε 2000 εκ των προσόδων του Δήμου. Εκ των 3000 λιρών του δανείου επληρώθησαν ήδη 300, ώστε το χρέος του Δήμου δια την ηλεκτρικήν εγκατάστασιν ανέρχεται μόνον εις 2700 λίρας.

Το Δημοτικόν Συμβούλιον ηγόρασεν εξ Ευρώπης μηχανήματα και εργαλεία 200 λιρών δι’ εγκατάστασιν και λειτουργίαν μηχανουργείου, εν τω οποίω πλην των επιδιορθώσεων του Δήμου, θα εκτελώνται και εξωτερικαί εργασίαι. Το μηχανουργείον θα διευθύνη ο μηχανικός-ηλεκτρολόγος του Δήμου κ. Lang, διπλωματούχος του πολυτεχνείου της Βιέννης”.


Αναμνηστική φωτογραφία μπροστά στην πρώτη μηχανή παραγωγής ηλεκτρισμού του Δήμου Λάρνακας (τέλη 1925-αρχές1926).

Από Αριστερά : (2ος) Carl Lang, υπεύθυνος μηχανικός — (3ος) Henry B. Popham, Διοικητής Λάρνακας — (4ος) Δημητρός Ν. Δημητρίου, Δήμαρχος Λάρνακας

[Παραχώρηση φωτογραφίας : Λούης Περεντός}

Η πρόσφατη ―λόγω ασυγχώρητης και εγκληματικής πολιτικής αμέλειας― φονική έκρηξη στο Μαρί και οι συνακόλουθες καταστροφές στον Ηλεκτροπαραγωγικό Σταθμό Βασιλικού επανέφεραν στην επικαιρότητα τον αντίστοιχο Ηλεκτροπαραγωγικό Σταθμό Δεκέλειας, που επιστρέφει ξανά ως κύρια πηγή ηλεκτρικής ενέργειας του τόπου.

Η ηλεκτροδότηση της Κύπρου κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα γινόταν με φροντίδα των τοπικών Δήμων, στους οποίους ανήκαν οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρισμού. Η αγγλική Κυβέρνηση μόλις το 1944 άρχισε να μελετά την πιθανότητα ενιαίου ηλεκτροπαραγωγικού δικτύου για ολόκληρο το νησί και τον Οκτώβριο 1952 δημιούργησε την «Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου».

Οι εγκαταστάσεις του Ηλεκτροπαραγωγικού Σταθμού Δεκέλειας ολοκληρώθηκαν λίγο αργότερα και ο Κυβερνήτης Sir Robert Perceval Armitage τις επισκέφθηκε στις 28 Απριλίου 1954. Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από αυτή την επίσκεψη.

Ο Ηλεκτροπαραγωγικός Σταθμός Δεκέλειας, το μεγαλύτερο, έως τότε, έργο του είδους του στην Κύπρο, ηλεκτροδοτούσε αρχικά Λευκωσία, Λεμεσό, Αμμόχωστο, Λάρνακα, Κερύνεια και Μόρφου (η Πάφος συνέχιζε να εξασφαλίζει ηλεκτρισμό από τοπική μονάδα!) Η δυναμικότητα του Σταθμού ήταν 28,750 κιλοβατώρες [δηλ. 28.75 MW (μεγαβάτ)] και η παραγωγή του το 1954 έφθασε τις 49,254,500 κιλοβατώρες. Ο αριθμός των συνδεδεμένων καταναλωτών κατά την 31 Δεκ. 1954 ήταν 39,054.

Ο πρώτος Ηλεκτροπαραγωγικός Σταθμός Δεκέλειας σταδιακά απέκτησε δυνατότητα παραγωγής έως 84 MW όμως η συνεχής αύξηση ενεργειακών αναγκών επέβαλε την ανέγερση νέου Σταθμού (δυναμικότητας 360 MW) πλάι στον παλαιό. Οι εγκαταστάσεις του παλαιότερου κατεδαφίστηκαν  κατά τα πρώτα χρόνια του αιωνα μας.

Εξωτερική όψη των παλαιών εγκαταστάσεων

Ο Κυβερνήτης χαιρετά τον άγγλο Γενικό Διευθυντή και Αρχιμηχανικό του Σταθμού. Στο μέσον ο δικηγόρος και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Γεώργιος Αχίλλης.

Χαιρετισμός του άγγλου Προέδρου της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου

Ο Κυβερνήτης επιθεωρεί γεννήτριες 7,000 και 14,000 KW

Το φαιόχωμα (ούμπρα), μία φυσική χρωστική καφέ ουσία που εξορυσσόταν στην Κύπρο από τα αρχαία χρόνια, χρησιμοποιήθηκε για τη διακόσμηση αγγείων αλλά και τοιχογραφιών ή αγιογραφιών στις κυπριακές εκκλησίες. Παράλληλα υπήρξε εξαγώγιμο προϊόν της κυπριακής γης. Κατά τα τελευταία χρόνια η ετήσια εξόρυξη φαιοχώματος κυμαινόταν στις 7-12 χιλιάδες τόνους.

Στη Λάρνακα λειτουργούσε, έως πρόσφατα, εργοστάσιο επεξεργασίας της “Τέρρα Ούμπρα” (που παραγόταν στην περιοχή του χωριού Τρούλλοι), σήμερα μεγάλος ανοικτός χώρος στη γωνία Λεωφόρου Μακαρίου Γ΄ και Κωστή Παλαμά).

Στο σχέδιο (του 1880) απεικονίζονται εργασίες μεταφοράς φορτίων φαιοχώματος, σε χώρο αποθήκευσής τους στη Λάρνακα πριν από την εξαγωγή.  Όπως σημειώνεται στο σχετικό δημοσίευμα, η αποθήκη ανήκε σε κάποιον ―άγνωστο σήμερα― κύριο Janssens, ίσως έναν από τους πολλούς τυχοδιώκτες “επιχειρηματίες” που πέρασαν για λίγο από την Κύπρο εκμεταλλευόμενοι τον τόπο κατά τα πρώτα χρόνια της αγγλικής κατοχής.

[Στην ανάρτηση αρ. 32 είχαν παρουσιαστεί συνοπτικά στοιχεία για την “Κυπριακή Βυρσοδεψία Λτδ” και αναδημοσιεύθηκε διαφήμισή της όπου ως έτος ίδρυσης αναφερόταν το 1936. Εδώ θα παρουσιαστεί απόσπασμα άλλου κειμένου ―και σχετικές φωτογραφίες, που δημοσιεύθηκαν σε κυβερνητικό περιοδικό, τον Απρίλιο 1929, για το “Κυπριακό Βυρσοδεψείο” της Λάρνακας, το οποίο υπήρξε πρόδρομος της “Κυπριακής Βυρσοδεψίας Λτδ” και στεγαζόταν στον ίδιο παραλιακό χώρο ανατολικά της Σκάλας. (Η αδόκιμη διατύπωση του κειμένου υποδηλώνει ότι πρόκειται για κακή μετάφραση που είχε γίνει από τα αγγλικά)].

“Το άνοιγμα του Κυπριακού Βυρσοδεψείου στην Λάρνακα υπό των κ.κ. Κυπριανού, Τζιρκώτη και Αβρααμίδη, το οποίο άρχισε εργασίες στες 28 Απρίλη 1928, εσημείωσε ένα σπουδαίο βήμα στην πρόοδο της βυρσοδεψίας και της βιομηχανίας των δερμάτων στην νήσο αυτή, και ικανοποίησε μιαν μεγάλην ανάγκη. Οι κύριοι αυτοί βεβαιώνουν ότι είναι το Κυβερνητικόν Υποδειγματικό Βυρσοδεψείο που τους έβαλε την ιδέα και τους έδωκε θάρρος ν’ ανοίξουν το μοντέρνο βυρσοδεψείο τους.

Το Κυπριακό Βυρσοδεψείο, του οποίου παραθέτουμε πέντε εικόνες, είναι ίδρυμα συγχρονισμένο κι εφοδιασμένο με μηχανήματα και υλικά της τελευταίας στιγμής. Το κύριο κτήριο σκεπάζει μιαν έκταση από 10.552 τετραγωνικά πόδια κι έχει τρία πατώματα. Εις τα επιπρόσθετα κτήρια βρίσκονται τα δωμάτια των μηχανών, οι δεξαμενές στες οποίες βάζονται τα πετσιά γι’ ασβέστωση και γναφή, αποθήκες και γραφεία που σκεπάζουν άλλα 10.541 τετραγωνικά πόδια.

Το εργοστάσιον αυτό μπορεί να κατασκευάσει περίπου 100 κομμάτια σόλα και 100 κομμάτια αδιάβροχο, είτε 500 κομμάτια γλασέ την ημέρα, με μια ‘σειρά’ εργατών. Εργάζεται με πετρελαιομηχανή τύπου ‘Νέτιοναλ’ των 110 αλόγων, με μια ρεζέρβα 55 αλόγων. Σε λίγο, υποθέτουμε, θα είναι ανάγκη το βυρσοδεψείο αυτό να δουλεύει μέρα και νύχτα.

Κατά το 1928 μόνο σόλα παρήγετο στο Κυπριακό Βυρσοδεψείο, μα από τον Δεκέμβρη του 1928 άρχισε να παράγεται εκεί αδιάβροχο και γλασέ. Καταλαβαίνουμε ότι το εργοστάσιο αυτί είναι πολύ ωφέλιμο […]”

Κυπριακό Βυρσοδεψείο : Άποψη από τη θάλασσα

Κυπριακό Βυρσοδεψείο : Γενική άποψη των κτηρίων

Κυπριακό Βυρσοδεψείο : Τμήμα βυρσοδεψίας χονδρών δερμάτων

Κυπριακό Βυρσοδεψείο : Άποψη των δεξαμενών στις οποίες ασβεστώνουν και κατεργάζονται τα δέρματα

Κυπριακό Βυρσοδεψείο : Ένα διαμέρισμα του Επεξεργαστικού Τμήματος

[Ο Χαΐκ Μ. Μοστιτσιάν ήταν συμπολίτης μας με εντυπωσιακές ικανότητες. Από το 1921 και (τουλάχιστον) έως και τη δεκαετία του 1950 διατηρούσε κατάστημα στην οδό Ζήνωνος Κιτιέως 38-40 ―με αριθμό τηλεφώνου 4 (!)― με μεγάλη ποικιλία προσφερόμενων τεχνικών υπηρεσιών (βλ. διαφήμισή του, από Εμπορικό Οδηγό του 1950). Πιθανόν επίσης να είναι ο συγγραφέας τουλάχιστον δύο βιβλίων ―Science in revolt (1968), και Science controversies (1980)―  όπου γίνεται ανάλυση διαφόρων επιστημονικών θεωριών.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από δημοσίευμα σε περιοδικό του 1958, με τίτλο “Μηχανοποιημένο λατομείο στην Κύπρο”]

Έξι μίλια περίπου, βορειοανατολικά της Λάρνακος, σε μια απότομη πλαγιά ενός λόφου, ευρίσκεται ένα μοναδικό στο είδος του λατομείο, μοναδικό γιατί είναι το μόνο μηχανοποιημένο λατομείο στην Κύπρο.

«Η παλιά μέθοδος εκκοπής πετρών»

«Γενική άποψις του λατομείου»

Η μηχανοποίησις όμως αυτή δεν απήτησε την εισαγωγήν βαρέων μηχανημάτων αξίας χιλιάδων λιρών. Τα μηχανήματα, που είναι εξαιρετικά απλά και έχουν θαυμασίαν απόδοσιν, εσχεδιάσθησαν και κατεσκευάσθησαν υπό του 56ετούς κ. Χαΐκ Μ. Μοστιτσιάν από τη Λάρνακα.

«Μηχανή παραλλήλου εκκοπής εν λειτουργία» (Αριστερά ο Χαΐκ Μ. Μοστιτσιάν)

Βασικώς η μηχανή που κόβει τις πέτρες αποτελείται από δύο ηλεκτρικά πριόνια, τοποθετημένα σε ορθήν γωνίαν μεταξύ τους, για να κόβουν συγχρόνως οριζοντίως και καθέτως την πέτρα. Το μηχάνημα χρειάζεται μόνον ένα χειριστή και όπως μετακινείται αυτομάτως προς τα εμπρός αφήνει πίσω του μια σειρά από κομμένες πέτρες, με ομοιόμορφο σχήμα, καθαροκομμένες και με λείαν επιφάνειαν.

«Μηχάνημα εγκαρσίου εκκοπής εις το τέλος της γραμμής από πέτρες που είναι έτοιμες για φόρτωσιν»

«Μηχάνημα λειάνσεως της επιφανείας»

Η ιστορία της επιχειρήσεως αυτής του κ. Μοστιτσιάν παρουσιάζει αρκετόν ενδιαφέρον. Πριν ένα ή δύο χρόνια ένας οικοδομικός οργανισμός, ο οποίος είχεν επιχειρήσεις εις την επισταθμίαν Δεκελείας, εζήτησεν από τον κ. Μοστιτσιάν να κατασκευάσει ένα μηχάνημα για την λείανσιν των πετρών για οικοδομικούς σκοπούς, μία εργασία που μέχρι τότε εγίνετο με το χέρι και απαιτούσε πολύ χρόνον και κόπον.

Ο κ. Μοστιτσιάν άρχισε αμέσως να εργάζεται και σε λίγες εβδομάδες το μηχάνημα ήταν έτοιμο και ελειτουργούσε εις την Δεκέλειαν με εξαιρετικά αποτελέσματα. Αυτή η θεαματική επιτυχία παρεκίνησε τον κ. Μοστιτσιάν, που αυτοαποκαλείται πολυτεχνίτης, να εγκαταστήσει τέτοια μηχανήματα σ’ ένα λατομείο για να κόβουν τις πέτρες επί τόπου.

Ο κ. Μοστιτσιάν ίδρυσε συνεταιρισμόν με τον γυιόν του κ. Μαρτίκ Μοστιτσιάν και ένα Έλληνα Κύπριον, τον κ. Βικέντιον Σοφοκλέους, και απετάθη προς τον Διοικητήν Λάρνακος για την ενοικίασιν τριών σκαλών, περίπου, γης λατομείου σε μια απότομη πλαγιά κοντά στο μικρό χωριό Ορόκλινη. Η ενοικίασις ενεκρίθη και αμέσως ο κ. Μοστιτσιάν εγκατέστησε τέσσερις από τις μηχανές του αυτές στο λατομείο και άρχισε τις εργασίες.

Προς το παρόν περίπου δέκα ειδικευμένοι εργάται από το κοντινό χωριό της Ορόκλινης εργάζονται στο λατομείο. Η παρούσα παραγωγή ανέρχεται σε 700 περίπου κυβικούς πόδας ημερησίως.

[Για την Αλυκή Λάρνακας βλ. και αναρτήσεις αρ. 63, 163]

[Από αγγλική έκδοση μεταφέρεται εδώ επιλογή στοιχείων για βιομηχανίες που λειτουργούσαν στη Λάρνακα το 1936. (Πρόκειται για αναφορά ομάδας που επισκέφθηκε την πόλη για να μελετήσει θέματα υγείας των κατοίκων, στα πλαίσια έρευνας για τη φυματίωση στην Κύπρο ―γι’ αυτό και οι συχνές σχετικές αναφορές].

Ελαιουργία : Σύγχρονο και πρώτης τάξης εργοστάσιο στην ακτή σε μικρή απόσταση ανατολικά της πόλης, με περίπου 40 εργαζόμενους, ηλικίας 15-30 χρόνων.

Εργοστάσιο Τέρρα ούμπρα : Καλές συνθήκες εργασίας. Παράγουν χρώματα από φαιόχωμα. Απασχολούνται 22 άτομα, ηλικίας 15-30 χρόνων.

Εργοστάσιο τσιγάρων : Αποτελείται από ένα παλαιό κτήριο στο κέντρο της πόλης. Διαθέτει άνετο χώρο και οι εργαζόμενοι φαίνονται υγιείς. Οι ώρες εργασίας είναι λογικές και η μισθοδοσία αγγίζει τον μέσο όρο των κυπριακών αποδοχών. Το καλοκαίρι οι μεσημβρινές ώρες εργασίας μειώνονται. Εργάζονται σ’ αυτό 40 άνδρες και 40 γυναίκες, 16-50 χρόνων. Μέσος όρος ηλικίας είναι τα 20 χρόνια.

Εργοστάσιο υποδημάτων : Βρίσκεται σε παλαιό κτήριο στο κέντρο της πόλης. Οι συνθήκες εργασίας είναι αρκετά καλές και οι εργαζόμενοι φαίνονται υγιείς. Είναι κυρίως νέοι άνδρες μεταξύ 15-30 χρόνων. Σύνολο εργαζομένων, 35.

«Παραδοσιακά κυπριακά εργαστήρια εκτεθειμένα στο δρόμο»

“Μετά την επίσκεψή μου στο εργοστάσιο κοίταξα και άλλους τόπους εργασίας στην περιοχή. Όλα τα καταστήματα είναι ανοικτά από την πλευρά του δρόμου, όπως συνηθίζεται σε αγορές και σε όλα τα άλλα σημεία της πόλης, εκτός εκείνων που έχουν εκσυγχρονιστεί. Ο ευρωπαικός τρόπος προστασίας με κλειστές προσόψεις συνηθίζεται λιγότερο στη Λάρνακα παρά στη Λευκωσία. Από πλευράς υγείας, ειδικά φυματίωσης, τούτο επιδρά πολύ αρνητικά”.

Εργοστάσιο τεχνητών δοντιών : Σύγχρονο εργοστάσιο με άριστο εξοπλισμό και τέλεια οργάνωση, σε μικρή απόσταση δυτικά της πόλης. Οι συνθήκες εργασίας είναι οι καλύτερες δυνατές. Οι άνδρες εργαζόμενοι είναι περίπου 25 χρόνων και οι γυναίκες περίπου 20 χρόνων.

«Πόλη Λάρνακας. Κατασκευαστής λουκανίκων : ένα σπίτι που εξετάσαμε»

«Πόλη Λάρνακας. Θετική αντίδραση εξέτασης για φυματίωση»

Εργοστάσια σαπωνοποιίας είχαν λειτουργήσει στη Λάρνακα από πολύ παλιά. Όπως αναφέρεςι ο Ν. Γ. Κυριαζής,

“Kατ’ επιστολήν του Kύπρου Παναρέτου (Iούλ. 1838) υπήρχεν εν Λευκωσία σαπωνοποιείον του Γρηγορίου Σιναΐτη. Kαι εν Λάρνακι, υπό τινος Έλληνος πρόσφυγος, ιδρύθη τοιούτο (1820), λειτουργήσαν μίαν περίπου δεκαετίαν. Aλλά και κατά το 1869 είχε λειτουργήση μέγα Σαπωνοποιείον εν Λάρνακι του Hλία Kίρζη, εις κατοικίαν του, κοινώς του Mούκκα, σήμερον Δημοτική Aγορά, υπό την διεύθυνσιν ειδικού εκ Tριπόλεως Συρίας, βοηθουμένου υπό δύο εμπείρων εργατών, δεκαετίαν περίπου εργασθέν, μέχρι του 1877”.

Εξάλλου, το 1914, οι λαρνακείς έμποροι Αδελφοί Ρήγα, ίδρυσαν στη Λάρνακα μεγάλο σαπωνοποιείο για την παραγωγή σαπουνιού “αρίστης ποιότητος”. Όπως αναφερόταν σε εφημερίδα της εποχής, “δια της ιδρύσεως του εργοστασίου τούτου θα δοθή εργασία εις πολλάς εργατικάς χείρας και θα δημιουργηθή ένας σημαντικός πόρος ζωής εις τους ελαιοπαραγωγούς μας δια της καταναλώσεως ελαίου και ελαιοπυρήνος…”. Αξίζει να σημειωθεί ότι έως τότε το χρησιμοποιούμενο σαπούνι ήταν Eλληνικό ή Tριπόλεως.

Λίγο αργότερα λειτούργησαν στη Λάρνακα και άλλα σαπωνοποιεία. Σε κατάλογο επαγγελματιών της πόλης, του 1930, καταγράφονται τα σαπωνοποιεία Boyadzian, “Ερμής” Σταύρου Πεγιάζη (με την πρόσθετη πληροφορία ότι είχε βραβευθεί με “Μετάλλιον Α΄ Παγκυπρίου Βιομηχανικής Εκθέσεως”), και Μ. Σβεκ.

Είκοσι χρόνια αργότερα, σε ανάλογο κατάλογο περιλαμβάνονται τα σαπωνοποιεία Αζιριάν, Πεγιάζη, Πογιατζιάν και Γεωργιάδη, Πίνδος, Β. Κ. Σεραφείμ και Υιού, Γιακούπ Σιαμούν, “Σβεζ”, και “Κύκνος [Swan]”.

Σήμερα όλα τα σαπωνοποιεία της πόλης ανήκουν στην ιστορία.

valdasseridesouzo2

 

Ένα από τα δημοφιλέστερα σκαλιώτικα ποτά των χρόνων μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Ούζο έξτρα της οινοβιομηχανίας Αδελφών Βαλδασερίδη, το οποίο οι θαυμαστές του θεωρούσαν πολύ καλό και ελαφρύ “στομαχικό” ποτό, επειδή ήταν “διπλής αποστάξεως”. 

Δεκέμβριος 2017
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Απρ.    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031