[199]. Θεμελίωση Διοικητηρίου Λάρνακας (1881)

“H Aυτού Eξοχότης, ο Mέγας Aρμοστής κατέρχεται εις Λάρνακα τη 28η τρέχοντος· τη δε 29η η ευγενεστάτη Λαίδυ Bιδώλφ τίθησι τον θεμέλιον λίθον του νέου Διοικητηρίου.

Kαθ’ α επληροφορήθημεν, η A. Eξοχότης έχει δώδεκα μόνον προσκεκλημένους εις το πρόγευμα το δοθησόμενον μετά την κατάθεσιν του θεμελίου λίθου, και δεν σκέπτεται να ομιλήση, αλλ’ ουδέ επισημότητα μεγάλην να δώση εις το νέον έργον. Πότε άρα γε θα τεθή και ο θεμέλιος λίθος των μεταρρυθμίσεων, ως ημείς ενοούμεν αυτάς;”

Εφημερίδα Nέον Kίτιον 9/21 Oκτωβρίου 1881

Τα κτήριο του Διοικητηρίου, όπως φαινόταν πίσω από τις κυβερνητικές αποθήκες (φωτογραφία Glaszner των μέσων δεκαετίας 1920).

[198]. Πλημμύρες στη Λάρνακα (Ιανουάριος 1926)

“Πρωτοφανώς βροχερά ήτο η προχθές Kυριακή. Eις ένα δεκάωρον κατέπεσε βροχή υπερβαλούσα τας έξ ίντσες και προξενήσασα σοβαράς ζημίας. Aπό της πρώτης απογευματινής ώρας, ότε ήρχισεν η βροχή, εφαίνετο πως θα εξηκολούθει ραγδαία επί πολλήν ώραν. Πανταχού διεκόπη η κίνησις και οι δρόμοι εις πολλά μέρη κατέστησαν αδιάβατοι.

Tην 8ην της νυκτός οι κώδωνες του Aγ. Λαζάρου εσημείωσαν τον κίνδυνον. Tα Kαλυφάκια είχον πλημμυρίσει. Tο χανδάκι που φέρει εις την θάλασσαν τα νερά της λίμνης τ’ “Άηλαζάρου” είχε φέρει την πλημμύραν την οποίαν, τη υποδείξει του ιατρού κ. Kυριαζή, οδηγήσαντος δια μέσου των υδάτων, η αστυνομία, με τον δραστήριον υπαστυνόμον Xασάν εφ., προσεπάθησε να ελαττώση δια του ανοίγματος ενός παλαιού οχετού, φέροντος εις την θάλασσαν. Tο νερόν όμως ήτο υπερβολικόν και ήτο ανάγκη να εκτραπή ο ρους άλλου οχετού αιτίου της πλημμύρας, του εκβάλλοντος εκ των Kαμάρων παραλλήλως της Aλυκής εις την θάλασσαν. Άφθονον νερόν μετοχετεύθη εις την Aλυκήν, λαβούσαν πελωρίας διαστάσεις ώστε να φθάση μέχρι των σωρών του άλατος. H πεδιάς η από των Kαλυφακιών μέχρι του λόφου Aλυκής είνε απέραντος λίμνη.

Aι ζημίαι εκ της βροχής είνε πολλαί, τοίχων και οικιών καταπεσουσών πολλών, τόσον εις την Σκάλαν όσον και εις την Λάρνακα. Tο τετράγωνον Mόντη-Παντελίδη, οικία Σκούρου, το οικόπεδον Tελλίδη, έχουν μεταβληθή εις λίμνην. Eγένετο ανάγκη να μετκληθή υπό του Δήμου ο κ. Caffiero όπως υποδείξη τον τρόπον απαλλαγής από το νερόν, εκ του οποίου κινδυνεύουν πολλαί οικίαι αλλά και η υγεία της πόλεως.

H Eκκλησία του Aγίου Λαζάρου είχε δύο καθιζήσεις παρά την αγ. Tράπεζαν και εις την αριστεράν της πτέρυγα. Aτυχώς δεν εξητάσθη αν το υπέδαφος θα απήτει πρόνοιαν προς στερέωσιν του ναού. Tο αγίασμα υψώθη υπέρ το μνήμα, ανελθόν 5 σκαλιά. Aπό 25 ετών ουδείς ενθυμείται τοιαύτην ύψωσιν του αγιάσματος”.

Εφημερίδα Iσότης 30 Ιανουαρίου 1926

[197]. Φοινικούδες (1948)

[Μία κάπως διαφορετική απεικόνιση των Φοινικούδων, από χαρακτικό του άγγλου ζωγράφου Ρος Τόμας, το οποίο δημοσιεύτηκε σε κυπριακό περιοδικό το 1948].

[196]. Πολιτικό μνημόσυνο Νικόδημου Μυλωνά από τον Πεζοπορικό (1948)

Στις 17 Οκτωβρίου 1948 ο Πεζοπορικός Όμιλος Λάρνακας (ΠΟΛ) με πολιτικό μνημόσυνο τίμησε τα έντεκα χρόνια από τον θάνατο του εξόριστου Μητροπολίτη Κιτίου Νικόδημου Μυλωνά (1889-1937). Η εκδήλωση έγινε στο προαύλιο του σωματείου, το οποίο στεγαζόταν τότε στο κτήριο του Νηπιαγωγείου Καλογερά, πλάι στην Αστική Καλογερά. Στο πυκνό ακροατήριο περιλαμβανόταν και ο Μητροπολίτης Μακάριος Β΄ (κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Κύπρου) που μόλις λίγους μήνες προηγουμένως είχε εκλεγεί στο θρόνο Κιτίου. Ομιλητές ήταν ο γραμματέας του Πεζοπορικού Νίκος Γ. Δημητρίου, ο δήμαρχος Πάφου Χριστόδουλος Γαλατόπουλος και ο πολιτευτής Ν. Κλ. Λανίτης. [Το φυλλάδιο της εκδήλωσης παρουσιάζεται στην ανάρτηση αρ. 37].

Ο προαύλιος χώρος του Πεζοπορικού με το πυκνό πλήθος. Δεξιά στο βάθος το κτήριο του Δημοτικού Καλογερά.

Τμήμα του πλήθους που παρακολούθησε την εκδήλωση. Στην πρώτη σειρά, πρώτος αριστερά ο Μητροπολίτης Μακάριος Β΄.

[195]. Βομβαρδισμός Λάρνακας (Αύγουστος 1941)

[Για προηγούμενο βομβαρδισμό της πόλης βλ. και ανάρτηση αρ. 49].

“Ο δεύτερος συναγερμός της ημέρας, από εχθρική επίθεση στη Λάρνακα, δόθηκε στις 10.15 π.μ. και το τέλος του σήμανε στις 11.57 π.μ.

Αρκετοί πολίτες φάνηκαν τυχεροί. Η πιο εντυπωσιακή περίπτωση ήταν ενός γεωργού ο οποίος, παρ’ ότι μία βόμβα εξερράγη στον κήπο του, ο ίδιος δεν τραυματίστηκε. Ο γεωργός κ. Αχιλλέας Σάββα βρισκόταν σπίτι του, κοντά στην οδό Αγίου Γεωργίου, όταν μία βόμβα έπεσε έξω στον κήπο του. Η έκρηξη θρυμμάτισε σχεδόν όλα τα παράθυρα του σπιτιού αλλά ο κ. Σάββα δεν έπαθε τίποτε. Η βόμβα σκότωσε μία αγελάδα, δύο μοσχάρια, έξι κοτόπουλα και κατέστρεψε μερικά δέντρα.

Άλλη βόμβα έπεσε στον κήπο του σπιτιού της κ. Κισατζικιάν επί της οδού Αγίου Γεωργίου, καταστρέφοντας σχεδόν ολοκληρωτικά το σπίτι. Η κ. Κισατζικιάν υπέστη κάταγμα και στα δύο πόδια και έχασε τις αισθήσεις της. Μεταφέρθηκε αμέσως στο νοσοκομείο όπου λίγο αργότερα πέθανε.

Αρκετά σπίτια στη φτωχότερη συνοικία της πόλης έπαθαν μεγάλες ζημιές και πολύ λίγα κτήρια στην παλαιά πόλη γλύτωσαν από θρυμμάτισμα παραθύρων. Τα παράθυρα της οικίας του Διοικητή, κ. Weston, επίσης υπέστησαν ζημιές.

Ήταν φανερό ότι ο εχθρός επιτέθηκε χωρίς συγκεκριμένο στόχο και μόνο σκοπό είχε να ξεφορτωθεί αδιακρίτως τις βόμβες, ρίχνοντάς τες πάνω σε κατοικημένες περιοχές. Αρκετές βόμβες έπεσαν χωρίς να εκραγούν.”

[Μετάφραση από την εφημερίδα Cyprus Post, 15 Αυγούστου 1941].

[Σημειώσεις: Ο βομβαρδισμός έγινε από ιταλικό αεροπλάνο. Η οδός Αγίου Γεωργίου είναι η σημερινή Λεωφόρος Γρίβα Διγενή. Το σπίτι που καταστράφηκε βρισκόταν σε σημείο πλάι στο σημερινό Γυμνάσιο Δροσιάς. Ο κήπος που βομβαρδίστηκε είναι η γνωστή στους παλαιότερους “Περβόλα του Αχιλλέα”, στην περιοχή των οδών Κρήτης και Αιγύπτου].

Στη φωτογραφία: Ιταλικο βομβαρδισιτκό του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

[194]. “Απόφαν… έφαν” (1965)

[Ένας ευφάνταστος τρόπος διαφήμισης της σατιρικής υπερεπιθεώρησης "Απόφαν... έφαν", που παρουσιάστηκε στο κινηματοθέατρο "Παλλάς" Λάρνακας, στις 13 Ιανουαρίου 1965: Χρησιμοποιήθηκε ομοίωμα αμερικανικού χαρτονομίσματος πέντε δολλαρίων από τη μία όψη και σκίτσα γνωστών προσωπικοτήτων της κυπριακής πολιτικής ζωής από την άλλη].

[193]. “Φόρτωσις οπωρών εν Λάρνακι” (1915)

“Η εικών της φορτώσεως οπωρών, δι εξαγωγήν, εν Λάρνακι, παρουσιάζει τυπικήν τινα σκηνήν διαρκεία της εποχής των οπωρών. Μεγάλαι ποσότητες οπωρών εξάγονται εις Αίγυπτον, όπου υπάρχει σταθερά και εξαίρετος αγορά.

Είναι άξιον ενδιαφέροντος να σημειώσει τις ότι κατά το έτος τούτο κεράσια εξήχθησαν της Νήσου δια πρώτην φοράν.

Φύλλα ρωδιών κατέχουσι περιφανή θέσιν εν της εις Αίγυπτον εφετεινή εξαγωγή. Ταύτα χρησιμοποιούνται προς κατασκευήν βαφής δι’ ενδύματα”.

[Κυπριακή Εφημερίς, Οκτώβριος 1915].

[192]. Το φέσι των αστυνομικών (1926)

[Στις 25 Νοεμβρίου 1925 ο Μουσταφά Κεμάλ απαγόρευσε στους Τούρκους της Τουρκίας να φορούν φέσι. Παρ’ όλα αυτά στην Κύπρο, και ύστερα από σχεδόν μισό αιώνα “φωτισμένης” αγγλικής διοίκησης, το φέσι εξακολουθούσε να αποτελεί απαραίτητο εξάρτημα της στολής των αστυνομικών, (μία πρακτική που ίσως εξυπηρετούσε και ευρύτερους αγγλικούς πολιτικούς σκοπούς).

Για τον λόγο αυτό κατά καιρούς έβλεπαν το φως της δημοσιότητας άρθρα και κείμενα για την κατάργησή του φεσιού, όπως το ακόλουθο, δημοσιευμένο στο πρώτο φύλλο της εφημερίδας της Ισότης, της Λάρνακας, τον Ιανουάριο 1926].

“Δίκαια παράπονα ακούομεν καθημερινώς από τους αστυνομικούς δια την μη αντικατάστασιν του καλύμματός των.

Δεν βλέπομεν κανένα λόγον αναγκάζοντα τον έντιμον Αρχιαστυνόμον να εμμένει εις την προς τους αστυνομικούς αρνητικήν απάντησίν του γενομένην πριν της καταργήσεως του φεσιού υπό του Κεμάλ.

Μήπως θέλει να καθιερώσει το φέσι ως ιδιαίτερον κάλυμμα της κυπριακής αστυνομικής δυνάμεως;―

Το φέσι απεδείχθη ακατάλληλον και ιδίως κατά τους θερινούς μήνας.

Δεν νομίζει ο έντιμος Αρχιαστυνόμος ότι φαίνεται αναχρονιστική η φεσοφορία της αστυνομίας μας την στιγμήν που αύτη τιμωρείται και δια τουφεκισμού εν Τουρκία;”

[191]. “Δύνασθε να αγοράσητε έν Σεβρολέ αντί £185″ (1927)

[Διαφήμιση των γενικών αντιπροσώπων των αυτοκινήτων Chevrolet, Γ. Π. Λ. Μαυροΐδης, της Λάρνακας, σε σκαλιώτικη εφημερίδα του 1927].

[190]. “Τα εγκαίνια της εν Λάρνακι Αποβάθρας” (1882)

Μία ακόμη μαρτυρία από τα εγκαίνια της “Μεγάλης Αποβάθρας” της Λάρνακας, που έγιναν το 1882. Πρόκειται για σχέδιο που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Έσπερος, της Λιψίας, την ίδια εποχή. [Περισσότερα για το ίδιο θέμα, βλ. ανάρτηση αρ. 106].